علل خاتمه جنگ ایران و عراق از دید نظریه های روابط بین الملل
چکیده
جنگ یکی از محوری ترین مسایل در تاریخ بشری بوده و از همین رو بیشترین تحقیقات را در رشته های مختلف علمی به ویژه رشته روابط بین الملل به خود اختصاص داده است. بسیاری از صاحبنظران بر این باورند شروع رشته روابط بین الملل و تأسیس آن پس از جنگ جهانی اول اتفاق افتاد و نخستین و مهم ترین بحث در روابط بین الملل میان آرمان گرایان و واقع گرایان در مورد مسایل اساسی جنگ و صلح بود. جنگ ایران و عراق یکی از مهم ترین جنگ های بین- دولتی در قرن بیستم است که از تاریخ 31 شهریور 1359 توسط عراق آغاز و در تاریخ 29 مرداد 1367 با پذیرش قطعنامه 598 توسط ایران، خاتمه یافت. این مقاله در پی پاسخ دادن به این پرسش است که: مهم ترین علل پایان جنگ ایران و عراق از دید نظریه های رئالیستی، لیبرالیستی، مارکسیستی و برساخت گرایانه روابط بین الملل کدامند و کدام نظریه بهتر می تواند پایان جنگ ایران و عراق را تبیین نماید؟ فرضیه مقاله به ترتیب زیر صورت بندی شده است: از دید نظریه های رئالیستی جنگ، عوامل نظامی و امنیتی بیشترین نقش را در پایان جنگ ایران و عراق ایفا نموده اند. از دید نظریه های لیبرالیستی جنگ، عوامل سیاسی (نوع نظام سیاسی حاکم در تهران و بغداد) بیشترین نقش را در پایان جنگ ایران و عراق ایفا نموده اند. از دید نظریه های مارکسیستی جنگ، عوامل اقتصادی بیشترین نقش را در پایان جنگ ایران و عراق ایفا نموده اند. در مجموع نظریه های رئالیستی قابلیت بیشتری برای تبیین علل پایان جنگ ایران و عراق دارند.