اجتهاد، ملکه نفسانیه ای است که به کمک آن انسان می تواند حکم شرعی فرعی را از منابع و مدارک استنباط کند. در زمان شیخ طوسی، اجتهاد شیعه به کمال خود رسید، و او اجتهاد را به گونه عملی در اصول احکام و قوانین کلی آن به کار گرفت. کسب قوه اجتهاد منوط به آشنایی انسان با ادبیات عرب، منطق، علم اصول، علم به آیات و روایات احکام، علم رجال، اجماع، و ملکه استنباط می باشد. اگر انسان با دست یابی به این ملکه بتوان...

جامعه‌شناسی معرفت دینی فقیهان عصر مشروطه[1] مطالعه موردی بررسی دیدگاه‌های میرزا حسین غروی‌نائینی مهدی فردوسی مشهدی* چکیده میرزای نائینی پس از ورود اندیشه «پارلمانتیسم» به ایران (1324 ه)، با استناد به متن مقدس اسلام (قرآن و احادیث پیشوایان دینی) به توجیه آن پرداخت، اما شیخ فضل‌الله نوری با استناد به متن مقدس، این پدیده نوآمد را نفی و پیروانش را تکفیر کرد. چراییِ تفاوت فتوای این دو فقیه مسلمان درب...

چکیده : یکی از موضوعات مهمی که همواره در فقه و حقوق به عنوان بحث روز مطرح بوده، بررسی صلاحیت زنان برای قضاوت است. در ایران با تمام تحولاتی که از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون در اعطای نقش های شبه قضایی به بانوان صورت گرفته است، همچنان آنان از داشتن نقش قضایی و صدور رأی به عنوان نقشی که قاضی ایفا می کند محرومند و تنها به عنوان مشاور در دادگاه ها ی قضایی مشغول به کار هستند و این ممنوعیت بر...

در طی بحث و بررسیهایی که در باب موضوع بررسی تطبیقی انحلال نکاح در نظام حقوقی ایران و فقه اهل تسنن انجام دادیم در پی اهدافی نظیرمشروعیت یا عدم مشروعیت وقوع سه طلاقه به لفظ واحد و وقوع یا عدم وقوع آن و همچنین وقوع طلاق تعلیقی در بین مذاهب اربعه وامکان تبعیت یا عدم تبعیت ایرانیان غیر شیعه از قانون یکپارچه حقوق ایران، بر خلاف ماده واحده اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه بودیم که به اهدافی ن...

دو جریان فقهی اصولی و اخباری در نگرش به منابع فقهی، دیدگاه های متفاوتی را دنبال می کنند که برخاسته از فهم شریعت است و برای اجرای آن اخباریون مراجعه به ظاهر اخبار و اصولیون بر فهم عقلی شریعت تأکید می کنند. در این میان، محقق بحرانی راهی میانه را پیمود که مهمترین خصوصیات تفکر وی بدین شرح است: تحصیل مقدمات استنباط در دوران غیبت را ضروری می داند؛میان رای شخصی و اجماع- که گاه متقدمان، آن را مطابق سلی...

ازدواج مرد یا زن از اهل کتاب، از مباحث فقه اسلامی است که آرای متعددی درباره آن ارائه شده است. این پژوهش می کوشد با استناد به آیات، روایات و ادله فقهی، حکم ازدواج مرد یا زن از اهل کتاب یعنی یهودیان و مسیحیان را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد و دیدگاه های فقهای شیعه و اهل سنت در این زمینه را بیان کند. نویسنده در سه فصل به ابعاد مختلف فقهی این مسأله پرداخته است. در مقدمه تحقیق، وی اقسام کفار از لحاظ ...

لازمه زندگی اجتماعی عدم ورود ضرر و یا جبران آن می باشد وانگهی زیان مادی منافع از دست رفته را نیز در بر می گیرد که در قانون به منافع ممکن الحصول و در فقه به عدم النفع تعبیر می شود. قانون و قواعد فقهی چون لاضرر، تسبیب و اتلاف در حقوق ایران با وضوح علاوه بر ضررهای مادی زیانهای معنوی و منافع ممکن الحصول را قابل مطالبه دانسته است. تمامی ضررها هرگاه شرایط لازم مسلم بودن، شروع بودن و مستقیم بودن را د...

فقه در نگاه رایج، اصولاً احکام فعل مکلّف را بیان می کند. موضوعات احکام فقهی را از یک زاویه می توان به دو دسته تقسیم کرد: فعل مکلّف و امور مرتبط با فعل مکلّف. موضوع فقه رسانه، هر دو دسته را شامل می شود. مکلّف، گاهی فرد است و گاهی جامعه یا حتی دولت (حکومت). در فقه رسانه، مکلّف به هر سه معنا در نظر است. فقه با سه سنخ از موضوعات اجتماعی سروکار دارد و احکامی ناظر به آنها وضع می کند. این سه سنخ عبارت اند ا...

یکی از مهم ترین مباحث در دین اسلام مقول? رویت هلال و اثبات این پدیده می باشد که شاید برجسته ترین مورد کاربرد این مهم در زمین? رویت هلال ماه مبارک رمضان وماه شوال می باشد که به خاطر اهمیّت این ماه ها رویت هلال آن از اهمیّت بسزایی برخوردار است و اهل تسنن نیز علاوه بر ماه های مذکور در اثبات ماه ذیحجه و تشخیص اوقات حج توجه زیادی به اثبات اوّل ماه دارند. بحث ثبوت ماه از مباحثی است که همه ی انسان ها به ...

امروزه به واسطه ی افزایش مناسبات اجتماعی،اقتصادی وسیاسی ودر پی آن گسترش حضور زنان درعرصه‎ی جامعه مساله ی ارتباط سالم وصحیح میان زن و مرد به عنوان یکی از بارزترین دغدغه های متشرعین مطرح شده است. براساس فتوای بسیاری از فقها، اصل ارتباط و گفتگو و معاشرت و مصاحبت، سلام و احوال پرسی میان زن ومرد با رعایت موازین اسلامی ممنوعیتی ندارد. زن و مرد می توانند صدای همدیگر را بشنوند و صدای خود را به همدیگر ...