بررسی آیات متشابه در حوزه عصمت پیامبر اکرم (ص)

واژگاه کلیدی: عصمت، تنزیه، آیات متشابه، پیامبر اسلام (ص). پیشینه عصمت پیامبر اکرم (ص) از گناه و تمامی امور نفرت زا همچون سهو و خطا به نخستین سال های ظهور اسلام باز می گردد. قرآن کریم، اهل بیت عصمت (ع)، صحابه و تابعین پیامبر نخستین مدافعان عصمت به شمار می روند که در کنار دلایل محکم عقلی، تفسیرگر آیات متشابهی است که به دلیل برخی واژگان یا اسلوب های کلامی دچار ابهام گردیده و مورد سوء برداشت قرار گرفته اند. این ابهام ها در قالب روایات تفسیری و شأن نزول که عمدتاً به لحاظ سندی و دلالی دچار مشکل می باشند و نیز دیدگاه های تفسیری برآمده از تساهل، اعتماد به روایات و یا مبانی کلامی فاسد بروز می کنند و به دو دسته عمده تقسیم می شوند. دسته نخست شبهه هایی است که با تحلیل زندگی شخصی پیامبر در صدد منسوب داشتن وی به گمراهی و عادت های جاهلی در مقطع پیش از رسالت و یا ارتکاب پاره های تردیدها، دلبستگی ها، رذایل اخلاقی و گناهان در مقطع رسالت ایشان است. دسته دوّم شبهات نیز با تمرکز بر شأن رسالی پیامبر و با استناد به راهیافت سحر، چشم زخم، وسوسه های شیطانی و فراموشی به پیامبر سعی در سلب صلاحیّت از ایشان برای تصدی منصب نبوت داشته یا با بیان پاره ای موارد بر وقوع لغزش در فرایند دعوت استشهاد نموده اند. آیات مورد استناد در این باره را می توان از زاویه نقد واژگانی، ادبی، تاریخی، و تحلیل مراد استعمالی و جدّی از خطاب در آن ها و نیز دیگر راهکارها، تفسیری صحیح و متناسب با نظریّه عصمت نمود.