بررسی نحوه ی آموزش و سطح دانش زنان در دوره ی قاجار

درک سطح آموزش کنونی زنان، بدون تردید مستلزم شناختی جامع و اساسی از وضعیت آن ها در ادوار پیشین است. بنابراین با استمداد از مدارک و شواهد متقن، فهم مطلوبی در این خصوص حاصل می گردد که با این شیوه، اتخاذ تصمیماتی صحیح، پیرامون بهبود جایگاه فعلی آن ها امکان پذیر خواهد شد. بر این مبنا، شناسایی کیفیت آموزش و پرورش زنان دوران قاجار، نه تنها پرده از زوایای تاریک و مبهم برمی دارد، بلکه پاسخگوی بسیاری از سوالات خواهد بود. مطابق مستندات و منابع موجود، و با رویکردی توصیفی- تحلیلی مشخص می گردد در فضای حاکم بر اجتماع عصر قاجار، هیچ اعتنایی به جایگاه و پایگاه اجتماعی زنان نمی شد؛ به گونه ای که نهادهای سیاست گذاری عملاً فاقد هرگونه برنامه ی مدونی جهت تربیت و آموزش آن ها بودند. گویی از منظر صاحبان قدرت، تنها کارکرد اصلی زنان، رسیدگی به امور منزل و مراقبت از فرزندان بود. از سویی دیگر علمای کهنه کار، نسبت به مقوله ی آموزش زنان، نظر خوشایندی نداشتند و به راه های گوناگون عقاید خود را به توده ی مردم انتقال می دادند. مردم نیز، به تبع آن القائات نادرست، از تحصیل زنان و دختران به شدت جلوگیری می کردند؛ اما این شرایط، با ارتقای سطح فکری- فرهنگی توده ی مردم در جریان ارتباطات رو به گسترش با غرب و جنبش مشروطیت تغییر یافت و ضرورت امر آموزش زنان، به عنوان عاملان اصلی انتقال مفاهیم صحیح اخلاقی و آموزشی به کودکان شان، کاملاً احساس گردید. تا این که میسیونرهای خارجی و اصلاح طلبانی همچون میرزا حسن رشدیه، که جزء پیشقدمان در امر مدرسه سازی بودند، در تلاشی بی وقفه بستر مناسب جهت تحصیل دختران و زنان را فراهم نمودند. آن ها اقدام به افتتاح موسسات متعدد آموزشی کردند و با اسلوب نوین آموزشی، طرحی نو درافکندند. به این طریق بود که زمینه ی رشد و بالندگی دختران و زنان به نحوی مطلوب، مهیا گردید و زنان در پرتو علم و دانش، توانمندی های خویش را در عرصه ی اجتماع به ثبوت رساندند.