بررسی اثرات بالینی و هماتولوژیک تزریق عضلانی داروهای ترامادول، متادون و پتیدین در کبوتر

در اینکه در حیوانات هم احساس درد وجود دارد، شکی نیست و اخیراً گامهای بلندی برای تشخیص و درمان درد در حیوانات برداشته شده است. از آنجایی که دانش مدیریت و کنترل درد در پرندگان، علمی نوپاست، انجام مطالعات در این زمینه بسیار لازم و ضروری به نظر می رسد. از طرفی انتخاب نوع داروی ضددرد و دوزهای مناسب آن برای گونه های مختلف، بسیار متفاوت است. یکی از قویترین انواع ضددردها داروهای مخدر هستند و تاکنون انواع مختلفی از آنها ساخته شده که استفاده از آنها در پزشکی و دامپزشکی دامنه وسیعی دارد. علاوه بر این به دلیل تفاوت هایی که از نظر بالینی و تابلوی خونی پرندگان نسبت به پستانداران وجود دارد و از یک طرف با توجه به مصرف بالای این داروها به عنوان ضددرد و از طرف دیگر فقدان اطلاعات کافی در مورد اثرات آنها در پرندگان، در این مطالعه اثرات بـالینی و هماتولوژیـک تزریق عضلانی سه داروی مخدر ترامادول، متادون و پتـیدین در کبوتر مورد بررسی قرار گرفت. مطالعه بر روی تعداد 64 قطعه کبوتر بالغ از هر دو جنس انجام شد. کبوترها به 4 گروه مساوی تقسیم شده، در گروه اول ترامادول ( 4mg/kg )، در گروه دوم متادون ( 5mg/kg )، در گروه سوم پتدین (20mg/kg ) و در گروه چهارم (گروه شاهد) سرم فیزیولوژی استریل به صورت عضلانی تزریق گردید. قبل از تزریق و متعاقب آن در زمانهای 30، 60 و180 دقیقه پس از تزریق تعداد ضربان قلب و دمای کلوآکی اندازه گیری شد و به همراه علائم بالینی مشاهده شده و همچنین میزان پاسخ به تست درد ثبت شد. در هریک زمان های مذکور و در هر گروه، از 4 کبوتر خونگیری و فاکتورهای خونی شامل هماتوکریت، تعداد تام گلبولهای قرمز، مقدار هموگلوبین، تعداد تام گلبولهای سفید، نسبت هتروفیل به لنفوسیت، پروتئین تام، آلبومین، گلوبولین، نسبت آلبومین به گلوبولین، میزان قند خون، کورتیزول و آنزیم آسپارتات آمینوترانسفراز، اندازه گیری شد، و داده ها مورد آنالیز آماری قرار گرفتند. یافته های بالینی مرتبط با اثرات ضددردی این داروها درجات مختلفی از بیدردی و سرکوب استرس را در کبوترها نشان داد، ولی در مجموع و با توجه به یافته های بالینی و آزمایشگاهی، به نظر می رسد در کبوتر اثرات ضددردی و آرام بخشی داروی متادون نسبت به دو داروی دیگر بهتر بوده و می توان متادون را بعنوان یک ضددرد مناسب و موثر در کبوتر و شاید در سایر پرندگان پیشنهاد کرد.