بررسی و مقایسه پایداری نظام کشت سیب زمینی، پیاز و گوجه فرنگی در شهرستان جیرفت
چکیده
بر اساس گزارش سازمان های جهانی حدود یک سوم جمعیت امروزی جهان با فقر غذایی مواجه هستند. آمار موجود این واقعیت را روشن می سازد که سیستم های مرسوم کشاورزی در دستیابی به تامین نیاز غذایی بشر ناکارآمد بوده اند. از این رو کشاورزی پایدار به عنوان کارآمدترین راه حل از سوی متخصصان مد نظر قرار گرفته است. به سبب نقش و اهمیت بخش کشاورزی در اقتصاد و اشتغال شهرستان جیرفت، تحقیق حاضر با هدف مقایسه پایداری نظام های کشت سه محصول سیب زمینی، پیاز و گوجه فرنگی در سال زراعی 93-1392 در شهرستان جیرفت صورت پذیرفته است. به این منظور تعداد 216 کشاورز به روش نمونه گیری خوشه ای دو مرحله ای از بین جامعه آماری انتخاب گردید. نتایج تحقیق نشان داد که85/51 درصد کشاورزان سیب زمینی کار، 82/47 درصد کشاورزان پیازکار و 03/53 درصد کشاورزان گوجه کار دارای نظام های کشت ناپایدار و نسبتا ناپایدار بوده اند و همچنین 15/48 درصد کشاورزان سیب زمینی کار، 172/52 درصد کشاورزان پیازکار و 97/46 درصد کشاورزان گوجه کار دارای نظام های کشت پایدار و نسبتا پایدار بوده اند. در نهایت با استفاده از آزمون دانکن به مقایسه میانگین سه نظام کشت پرداخته شد که محصول پیاز دارای نظام کشت پایدار تری نسبت به دو محصول دیگر است. متغیرهای سطح دانش کشاورزی پایدار، دلیل اشتغال افراد به کشاورزی (تنوع)، دریافت وام و اعتبارات، میزان مصرف سموم شیمیایی، نظام بهره برداری ملکی، میزان مصرف کود سبز، میزان مصرف کودهای شیمیایی و سودآور بودن مزرعه 70% تغییرات متغیر وابسته (پایداری نظام کشت سیب زمینی) و همچنین متغیر-های ذکر شده 60% تغییرات متغیر وابسته (پایداری نظام کشت پیاز)را توضیح می دهند. متغیرهای سطح دانش کشاورزی پایدار، نظام بهره برداری ملکی، دلیل اشتغال افراد به کشاورزی (تنوع)، دریافت وام و اعتبارات، میزان مصرف کودهای شیمیایی، میزان مصرف سموم شیمیایی، میزان مصرف کودهای حیوانی و سودآور بودن مزرعه 68% تغییرات متغیر وابسته (پایداری نظام کشت گوجه فرنگی) را توضیح می دهند. با توجه به معنی دار شدن متغیر سطح دانش کشاورزی پایدار در تحلیل رگرسیون تابع پایداری پیشنهاد می شود به شیوه های مختلف سطح دانش و آگاهی کشاورزان را در زمینه کشاورزی پایدار و روش های آن افزایش داده و اطلاعات لازم را در اختیار آنان قرار داد.