مقاله

تحلیل حس چشایی در آثار مولوی

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

تحلیل حس چشایی در آثار مولوی طاهره کریمی [1] ذوالفقار علّامی مهماندوستی [2] محبوبه مباشری [3] تاریخ دریافت: 29/5/92 تاریخ تصویب: 20/8/92 چکیده حس چشایی یکی از پرکاربردترین حواسی است که در آثار مولوی برای نمایاندن تمامی ساحت­های مادی و روحانی استفاده شده و واژه­های دیگری از خانوادۀ آن در بازتاب این معانی به شاعر یاری رسانده است. نوعِ زندگی صوفیه و توجه بیش از حد آنها به تقلیل طعام، جوع، روزه، اجتناب از کسب و بها دادن به نظریۀ توکل، سبب توجه مولوی به حسّ چشایی شده است. در این پژوهش، افزون بر تحلیل حسّ چشایی، موارد درآمیزی این حس با حواسّ دیگر (بصر و سمع) بررسی می­شود. خاستگاه حسّامیزی به یکی از اصول اساسی تفکر اشاعره- تصرف خداوند و نفی علیّت- بازمی­گردد و در زبان مولوی صبغۀ ممتازی دارد. این ایماژ شاعرانه در مثنوی و دیوان شمس بازتاب تلقی ویژه و هنری مولوی از حواس ظاهر و باطن است که البته با جهان­بینی غیب­مدار او ارتباط دارد. مولوی برای هر چیزی که در عالم هست، متناظری غیبی پیش روی می­گذارد؛ از این­رو، در برابر حواسِّ ظاهری، شکلِ راستینی از حواس باطنی و غیبی وجود دارد. حواس ظاهر و باطن چونان محورهای نظام فکری مولوی در آثار وی با شیوه­های گونه­گون و چشم­اندازهای متمایز مطرح می­شوند. از نظرگاهِ مولوی، ادراکات نفسانی (شنیدن، دیدن، چشیدن و جز آن) در مرحله­ای از معرفت نفس، امتزاج حاصل و یکسان عمل می­کنند و به نوعی «وحدت قوا» می­رسند. واژه­های کلیدی : مولوی، حسّامیزی، حس چشایی ، حواس باطنی، حواس ظاهری. [1] - دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهرا(س).(نویسندۀ مسئول) . a-thinker107@yahoo.com [2] - دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهرا(س). zalami@alzahra.ac.ir [3] - دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه الزهرا(س). alzahra.ac.ir mobasher@

اسناد مشابه

  • تحلیل حسِ چشایی در آثار مولوی

    مقاله۲۰۱۳ادبیات عرفانی

    تحلیل حسِ چشایی در آثار مولوی طاهره کریمی [1] ذوالفقار علّامی مهماندوستی [2] محبوبه مباشری [3] تاریخ دریافت: 29/5/92 تاریخ تصویب: 20/8/92 چکیده حس چشایی یکی از پرکاربردترین حواسی است که در آثار مولوی برای نمایاندن تمامی ساحت­های مادی و روحانی استفاده شده و واژه­های دیگری از خانوا

  • تحلیل انتقادی استعاره‌های عشق در آثار مولوی، با رویکرد شناختی

    مقاله۲۰۲۳ادبیات و پژوهش‌های میان‌رشته‌ایعلیرضا شعبانلو

    عشق از مفاهیم اساسی عرفان اسلامی و اساس آفرینش در منظر عرفاست و شناخت عرفان اسلامی بی شناخت عشق ممکن نیست. سخن عرفا به دلیل این که اغلب در حالات بی خودی بیان می‌شود یا این که بیانگر معارفی است که در حالات بی خودی بدان دست یافته‌اند، لذا سراسر استعاری و نمادین است و برای دستیابی ب

  • بررسی مفهوم کلمۀ صدور در آثار مولوی بر مبنای تمایز جهان‌بینی مولوی با فلوطین

    رینولد الین نیکلسون، مولوی‌شناس مشهور انگلیسی، در شرح بیتی از مثنوی که در آن کلمۀ «صدور» آمده، این کلمه را در مفهوم اصطلاحی نوافلاطونی آن، یعنی بر اساس نظریۀ صدور در دستگاه فلسفی فلوطین، شرح کرده است. این تحقیق با بررسی پیشینۀ پژوهش، بررسی موارد و ریشه‌های تکوین ایدۀ تأثیرپذیری م

  • تقابل و تشابه انسان و کوه در آثار مولوی

    مقالهدو فصلنامه مولوی پژوهی

    در جهان­بینی مولوی، «انسان» یکی از محوری­ترین مسائل است و باقی آفرینش حول او و هدفش می­چرخد. در کنار آن، در رشته­ی جمادات، «کوه» یکی از برجسته­ترین موجودات عالَم، و در همه­ی اساطیر و ادیان الهی و غیرالهی مکانی مهم و مقدس به شمار می­آید. در آثار مولوی نیز کوه از رمزهای کلان و حاوی

  • تقابل و تشابه انسان و کوه در آثار مولوی

    در جهان­بینی مولوی، «انسان» یکی از محوری­ترین مسائل است و باقی آفرینش حول او و هدفش می­چرخد. در کنار آن، در رشته­ی جمادات، «کوه» یکی از برجسته­ترین موجودات عالَم، و در همه­ی اساطیر و ادیان الهی و غیرالهی مکانی مهم و مقدس به شمار می­آید. در آثار مولوی نیز کوه از رمزهای کلان و حاوی

  • ترازوی احد خو: علی(ع) در آثار مولوی

    مقاله۲۰۱۴فصلنامه مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی (فروغ وحدت)حسین حیدری، خدیجه کاردوست

    آموزه ولایت حلقه اتصال دو جریان مهم تشیع و تصوف در عالم اسلام است‏، از این رو درونمایه اصلی آثار پیشگامان هردو جریان سیره و سخنان اولیا بوده است. این جستار به تحلیل و نشان دادن سیمای علی(ع) در سه اثر سترگ جلال­ الدین محمد مولوی (مثنوی‏، کلیات شمس و مجالس سبعه) و گزارش افلاکی از م