تبیین و نقد ماهیت و ضرورت بهره در نظریات برخی اندیشه وران اقتصادی غرب
چکیده
چکیده ورود به حوزه نظریههای اقتصاد سرمایهداری و واکاوی، رمزگشایی و نقد عالمانه اندیشههای اقتصاددانان سرمایهداری، اولین گام در طراحی و استقرار یک الگوی پیشرفت بر اساس ارزشهای اسلامی است. بهره مفهومی بنیانی در نظام مالی سرمایهداری است که در این پژوهش به تبیین و نقد ماهیت و ضرورت آن در نظریات برخی اندیشهوران اقتصادی غرب پرداخته میشود. بررسی سیر تاریخی ربا و تبدیل شدن آن به بهره در غرب بیانگر این است که تا قرن 13 میلادی آموزهها و عقاید کلیسا حاکم بوده است و مخالفت با بهرهی منطبق با ربا صورت گرفته است، اما حاکم شدن اندیشههای بشری بدون پشتوانه وحی باعث شده است تا وضعیت به نفع رباخواری و به ضرر اندیشههای کلیسا تغییر کند. در نهایت باعث شده است تا نظریهپردازان اقتصادی غرب به دنبال اثبات ضرورت بهره در اقتصاد باشند. در این راستا، نظریهپردازان اقتصاد کلاسیک، نظریه مولد بودن سرمایه و پول را در طرف عرضه و ساختار الگوی مصرف و رجحان زمانی حال نسبت به آینده را در طرف تقاضا به عنوان نظریه اولیه اثباتی بهره مطرح کردهاند. نقدی که بر این نظریات وارد میشود، این است که اولاً، در بسیاری از استدلالهایی که در اثبات ضرورت بهره مطرح شده است، خلط بحث صورت گرفته و مربوط به توجیه نرخ بهره طبیعی به معنای بازده سرمایه یا سود است و نه نرخ بهره قراردادی؛ ثانیاً، اعتقادات و باورهای افراد نیز در ارزشگذاری و میزان مصرف کالاهای حال و آینده نقش اساسی دارند و منشأ بهره در طرف تقاضا را رد میکند.