آراء معرفتی دنس اسکوتوس و مقایسه آن با آراء ابن سینا
چکیده
این نوشتار بر آن است که به بررسی و تبیین آراء فیلسوف و متکلّم اسکاتلندی مَدرسی، یوهانس دنس اسکوتوس (1308-1266 م.) درباره «معرفت» و مقایسه اجمالی آن با آراء معرفتی ابن سینا بپردازد. اسکوتوس ترجمه لاتین کتاب «الشفاء» ابن سینا را مطالعه کرده است و آنگونه که در ضمن این نوشتار مشاهده خواهد شد، افکار و آراء معرفتی ابن سینا بر آراء اسکوتوس در زمینه قوای ادراکی، فرایند ادراک، متعلّق طبیعی عقل، اقسام معرفت و مراتب یقین و... تأثیر بسیار داشته است. به رغم اینکه هم اسکوتوس و هم ابن سینا در حوزه افکار فلسفی به نحوی تحت تأثیر ارسطو و سنّت مشّاء هستند و بالطبع شباهت های فراوانی در آراء این دو متفکر وجود دارد، لکن برخی تفاوت ها نیز قابل طرح است. از این جهت می توان آراء این دو متفکر را با هم مقایسه کرد چراکه زمینه منطقی برای چنین مقایسه ای وجود دارد. البته باید توجه داشت که به هر حال، اسکوتوس در فضای فکری مسیحیت می اندیشد و ابن سینا در عالَم اسلامی، و این تفاوت فضا و فرهنگ را در هر مقایسه ای همواره باید مد نظر داشت.