سینتیک آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی در افق های سطحی و زیرسطحی سری های غالب خاک های استان کهگیلویه و بویراحمد

سیروس شاکری، s. shakeri 1. dept. of soil sci., college of agric., shiraz univ., shiraz, iran. , 2. dept. of agric., payame noor univ. (pnu), tehran, iran.1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، 2. گروه کشاورزی دانشگاه پیام نور سید علی ابطحی، s. a. abtahi 1. dept. of soil sci., college of agric., shiraz univ., shiraz, iran.1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز نجفعلی کریمیان، n. a. karimian 1. dept. of soil sci., college of agric., shiraz univ., shiraz, iran.1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز مجید باقرنژاد، m. baghernejad 1. dept. of soil sci., college of agric., shiraz univ., shiraz, iran.1. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز حمیدرضا اولیایی، h. owliaie 3. dept. of soil sci., college of agric., yasuj univ., yasuj, iran.3. گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج

چکیده

این تحقیق به منظور بررسی سینتیک آزادسازی پتاسیم غیر تبادلی درافق های سطحی و زیرسطحی سری های غالب خاک های استان کهگیلویه و بویراحمد، با عصاره گیرهای معدنی و آلی انجام شد. عصاره گیری متوالی پتاسیم غیر تبادلی با کلرید کلسیم 01/0 مولار و اگزالیک اسید 01/0 مولار در 17 مرحله و به مدت 1948 ساعت در دو تکرار بر روی 64 نمونه سطحی و عمقی خاکرخ های انتخابی انجام شد. سپس برای بررسی سینتیک آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی، داده های آزادسازی پتاسیم با معادلات مختلف سینتیکی شامل الوویچ، مرتبه اول، تابع توانی و پخشیدگی پارابولیک برازش داده شدند. نتایج نشان داد که میانگین پتاسیم غیر تبادلی (پتاسیم استخراج شده با اسید نیتریک) خاک های مطالعه شده 356 میلی گرم بر کیلوگرم بود. کلرید کلسیم و اگزالیک اسید تنها بخش کوچکی از پتاسیم غیر تبادلی را آزاد کردند به طوری که اگزالیک اسید حدود 52 درصد و کلرید کلسیم نیز حدود 58 درصد از پتاسیم غیرتبادلی را آزاد کردند. مقدار پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده توسط اگزالیک اسید تقریباً در همه نمونه ها کمتر از پتاسیم غیرتبادلی آزاد شده با کلرید کلسیم بود که دلیل اصلی آن می تواند ظرفیت بافری بالای خاک های آهکی و خنثی شدن اگزالیک اسید توسط آهک باشد. ضریب سرعت آزادسازی (b) معادله های الوویچ و پخشیدگی پارابولیک همبستگی معنی داری با پتاسیم غیرتبادلی و تعدادی از خصوصیات فیزیکو شیمیایی خاک نشان دادند. همچنین با توجه به ضرایب تبیین و اشتباه استاندارد برآورد، به ترتیب معادله های الوویچ، تابع توانی، مرتبه اول و پخشیدگی پارابولیک به عنوان بهترین معادله ها برای پیش بینی آزادسازی پتاسیم غیرتبادلی خاک های استان پیشنهاد شدند.