اثر تراکم بوته و نسبت اختلاط بر عملکرد کشت مخلوط ذرت شیرین (zea mays l. var saccharata) و ماش سبز(vigna radiata l.)
چکیده
به منظور ارزیابی عملکرد بلال و دانه قابل کنسرو ذرت شیرین (zea mays l. var. saccharata)و میزان تولید محصول جانبی این زراعت (علوفه) در تک کشتی و مخلوط با ماش سبز (vigna radiata l.)، آزمایشی در تابستان سال ۱۳۸۵ در منطقه ورامین به صورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 4 تکرار انجام شد. تراکم بوته با سه سطح کم (d1)، متوسط (d2) و زیاد (d3) به ترتیب 6، 8 و10 بوته در مترمربع برای ذرت شیرین رقم s.c. 403 و10، 20 و30 بوته در مترمربع برای ماش رقم پرتو در کرت های اصلی و 5 سطح نسبت اختلاط ذرت شرین- ماش شامل 100 : 0 (p1)، 75 :25 (p2)، 50 :50 (p3)، 25 :75 (p4) و 0 :100 (p5) در کرت های فرعی قرار داده شدند. در نمونه برداری زمان برداشت، محصول اقتصادی گیاه اصلی و صفات کمی در اجزای مخلوط شامل ارتفاع بوته، تعداد پاچوش ها، شاخص سطح برگ، وزن خشک اندامﻫﺎی گیاهی و ماده خشک کل، به علاوه عملکرد بلال قابل کنسرو و اجزای عملکرد ذرت شیرین و ماش اندازه گیری شدند. برای تعیین تیمار برتر کشت مخلوط، شاخص های ارزیابی مانند ضریب ازدحام نسبی، شاخص رقابت و نسبت برابری زمین محاسبه شدند. نتایج نشان داد که سطوح مختلف تراکم بوته بر صفات ارزیابی شده تأثیر معنی داری نداشت ولی اثر نسبت های اختلاط ذرت شیرین- ماش معنی دار بود (p<0.01). بر این اساس نسبت اختلاط 75 :25 (ذرت شیرین- ماش) به عنوان نسبت اختلاط برترتعیین شد، ذرت شیرین در این نسبت بالاترین وزن خشک ( 9/690 گرم در متر مربع)، بیشترین عملکرد علوفه خشک(2/387 گرم در متر مربع)،بالاترین عملکرد بلال قابل کنسرو ( 14/1241 گرم در متر مربع) و اجزای عملکرد بلال را در کشت مخلوط به خود اختصاص داد. بررسی شاخص های ارزیابی کشت مخلوط نیز نشان داد که این نسبت در تراکم کم (d1p2) نسبت برابری زمین معادل 03/1 و 09/1 ، به ترتیب برای عملکرد ماده خشک (قبل از برداشت بلال) و عملکرد علوفه کل (پس از برداشت بلال)، بالاتر از تک کشتی و سایر تیمارهای مخلوط قرار گرفت. به این ترتیب به نظر می رسد که برای پر کردن خلاء زمانی بین دو کشت متوالی پاییزه کشت مخلوط گیاهان گرما پسندی مانند ماش و ذرت شیرین که دوره رشدی کوتاه دارند، مناسب می باشد.