بررسی اثر پیشگیرانه عصاره هیدروالکلی گیاه مرزنجوش (origanum vulgare) بر ادم مغزی و نقص های نورولوژیکی در مدل سکته مغزی رت

میثم فروزنده، meysam foroozandeh biology research center, department of physiology, zanjan-branch, islamic azad university of zanjan, zanjan, iranمرکز تحقیقات بیولوژی، دانشگاه آزاد اسلامی زنجان، زنجان، ایران؛ محمدرضا بیگدلی، mohammad reza bigdeli shahid beheshti university, faculty of biological science, assistant professor of physiology, tehran, iran.گروه فیزیولوژی، دانشکده زیست شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران؛ مهدی رهنما، mehdi rahnema of physiology, biology research center, department of physiology, zanjan-branch, islamic azad university of zanjan, zanjan, iranمرکز تحقیقات بیولوژی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

چکیده

زمینه و هدف: سکته مغزی یکی از مهمترین عوامل مرگ و میر و ناتوانی در جهان است. به دنبال سکته مغزی، تولید رادیکال های آزاد که مهمترین نقش را در شکستن سدّ خونی-مغزی و ایجاد ادم بر عهده دارند، افزایش می یابد. هدف از این مطالعه، بررسی اثر عصاره هیدروالکلی گیاه مرزنجوش بر میزان ادم مغزی و نقص های نورولوژیک در مدل سکته مغزی رت بود. روش تحقیق: در این مطالعه تجربی، 35سر رت نر نژاد ویستار به صورت تصادفی به 5 گروه مساوی تقسیم شدند. دو گروه به عنوان گروه های کنترل و شم در نظر گرفته شد. سه گروه دیگر، عصاره هیدروالکلی گیاه مرزنجوش را به ترتیب با دوزهای: 50، 75 و 100 میلی گرم بر کیلوگرم، به صورت خوراکی به روش گاواژ و به مدت 30روز دریافت کردند. 2 ساعت بعد از آخرین گاواژ، تمام گروه ها بجز گروه شم به مدت 60 دقیقه تحت جراحی شریان میانی مغزی قرار گرفتند و میزان ادم مغزی و نقص های نورولوژیکی در آنها به روش مشاهده رفتاری بررسی شد. آنالیز ادم مغزی (درصد آب مغزی) با استفاده از آزمون آماری one-way anova به روش lsd و آنالیز نقص های نورولوژیک توسط آزمون mann-whitney u انجام شد. 05/0p< به عنوان سطح معنی داری در نظر گرفته شد. یافته ها: درصد آب مغزی در هر سه گروه دریافت کننده دوزهای 50 (47/0±49/82)، 75 (63/0±89/80) و 100 (66/0±82/80) میلی گرم بر کیلوگرم عصاره گیاه مرزنجوش نسبت به گروه کنترل (67/0±46/84) کاهش معنی داری نشان داد (05/0p<). همچنین عصاره این گیاه سبب کاهش نقص های نورولوژیک در دوزهای 75 و 100 میلی گرم بر کیلوگرم نسبت به گروه کنترل گردید (05/0p<)؛ اما دوز 50 میلی گرم بر کیلوگرم عصاره، تأثیری بر امتیاز نقص های نورولوژیک نداشت. نتیجه گیری: داده های حاصل از این مطالعه نشان داد که گیاه مرزنجوش با کاهش ادم مغزی و امتیاز نقص های نورولوژیک، می تواند اثر حفاظتی در مدل سکته مغزی اعمال کند.