ارزیابی روش های درون یابی و فازی در تخمین مقدار آرسنیک آب های زیرزمینی، مطالعۀ موردی آبخوان دشت خوی
چکیده
بررسی و پهنهبندی دقیق غلظت فلزات سنگین و به ویژه آرسنیک در منابع آب زیرزمینی، تأثیر زیادی در برنامهریزی و پایش مستمر منابع آب و جلوگیری از بروز مشکلات سلامت برای انسانها دارد. هدف اصلی این تحقیق ارزیابی روش نوین استنتاج فازیِ سوگنو و مقایسة آن با روش های درون یابی وزندهی معکوس فاصله (idw)، کریجینگ (ساده، عمومی و عادی) و کوکریجینگ در تخمین مقدار آرسنیک در محدودة آبخوان دشت خوی بود. بررسی نتایج بعد از بهینهسازی المان های مؤثر در فرمول هایِ اجرای هر روش نشان داد که ریشة میانگین مربعات خطا rmse)) به علت تراکم کم و نحوة چیدمان چاه های نمونه برداری برای همة روش های درون یابی بالاست. در بین روش هایی که از داده های کمکی استفاده نمی کنند، روش های فازی سوگنو و idw به ترتیب با rmse برابر با ppb 5/26 و ppb 28 در قیاس با روش های کریجینگ برآورد بهتری داشتند. استفاده از داده های کمکی کلر، سدیم و آهن، دقتِ روش های کوکریجینگ و فازی را نسبت به حالت تک متغیره به ترتیب 46 و 51 درصد بهبود بخشید. علت اصلی برتری 19 درصدی روش فازی بر کوکریجینگ وابسته نبودن عملکرد روش فازی به نرمال بودن توزیع داده هاست. نتایج نشان داد که روش نوینِ فازی سوگنو در درون یابی مکانی انعطاف پذیرتر است و راحتتر و سریع تر (هم از نظر اجرای کاربر و هم به لحاظ نرمافزاری) اجرا می شود.