ارزیابی خطر زمین لغزش با استفاده از مدل ترکیبی ahp-fuzzy در راستای توسعه و امنیت شهری (مطالعه موردی: منطقه یک کلان شهر تهران)
چکیده
کلانشهرهای امروزی، در نقاط مختلف دنیا به دلایل متعدد همواره در معرض آسیب ناشی از مخاطرات طبیعی قرار دارند، یکی از انواع ناپایداریهای دامنهای که هر ساله خسارات مالی و جانی فراوانی را بر سیستمهای اقتصادی- اجتماعی و زیست محیطی وارد میکند، زمین لغزش است. در حال حاضر نیز هر ساله ده ها زمین لغزش در نقاط مختلف کشور رخ می دهد و مناطق مسکونی، راه ها و تأسیسات بسیاری را مورد تهدید قرار می دهد. روش تحقیق بر پایه روش توصیفی- تحلیلی و با انجام مطالعات کتابخانهای و میدانی و استفاده ازgis و مدل ترکیبی (ahp-fuzzy) و به کمک نرمافزار expert choice به تهیه نقشه پهنهبندی خطر زمین لغزش در منطقه یک شهر تهران پرداخته شده است و به دنبال پاسخ به این سؤال است که فرآیندها و مخاطرات ژئومورفولوژیک زمین لغزش محدودکننده ی توسعه و امنیت منطقه یک کلانشهر تهران کدام هستند؟ نقشه پهنهبندی خطر زمین لغزش نشان می دهد که در آن، مناطق دارای خطر کم و خیلی کم که 50 درصد محدوده مورد مطالعه را در بر میگیرد، بیشتر منطبق بر محدوده شهری منطقه یک و خط القعر آبخیزهای منطقه یک میباشند. ولی مناطق دارای خطر خیلی زیاد و زیاد بیشتر منطبق بر قسمتهای شمالی و مرکزی محدوده و مناطق دامنهای مسلط بر منطقه یک می باشند. به طور کلی، هر چه از بالادست و شمال حوضه ها به سمت پایین دست و جنوب آبخیزهای منطقه یک، حرکت کنیم از میزان خطر زمین لغزش کم می شود. با توجه به نقشه نهایی به دست آمده از پهنه بندی خطر زمین لغزش و در راستای توسعه و امنیت شهری باید از ساخت و ساز در محدوده با خطر بسیار زیاد و زیاد و آبخیزهای دارای دامنههای پرشیب و دارای پتانسیل زمین لغزش و همچنین حریم رودها در منطقه یک ممانعت به عمل آید و بایستی همه کاربری های مختلف شهری از جمله کاربری های مسکونی با استفاده از روش ها و تکنیکهای مهندسی پایدار شوند.