مقایسه بهره وری پژوهشی با بهره وری کل در دانشگاه های منتخب دولتی ایران
چکیده
بهرهوری[1] معیار توصیف کننده استفاده صحیح و بهینه از عوامل تولید و درجه دستیابی به اهداف می باشد. در مقاله کارایی و بهره وری بخش پژوهشی و کل (آموزشی و پژوهشی) 31 دانشگاه بزرگ دولتی به منظور ایجاد رقابت جهت بهبود بهره وری آنها مورد بررسی قرار گرفته اند. برای اندازهگیری کارایی و تغییرات بهرهوری دانشگاه ها با توجه به خصوصیاتشان از روش ناپارامتری تحلیل پوششی داده ها استفاده شده است. نکته مهم، بررسی نسبی کارایی فعالیتهای دانشگاه ها در شرایط یکسان می باشد و با این حال اکثر دانشگاه ها از ناکارایی نسبی برخوردارند به عنوان مثال در سال تحصیلی 1386-1385 در بخش پژوهشی، 7 دانشگاه کارا و 23 دانشگاه ناکارا و برای کل (آموزشی و پژوهشی) 19 دانشگاه کارا و 12 دانشگاه ناکارا بودند. برای جلوگیری از تصادفی بودن نتایج از میانگین هندسی 5 سال تحصیلی 1381 الی 1386 استفاده شده است. بر این اساس کاراترین دانشگاهها از نظر فعالیتهای پژوهشی شامل دانشگاههای تهران، شیراز، کردستان، محقق اردبیلی، رازی کرمانشاه، لرستان و همدان میباشند و بدان معناست که این دانشگاهها نسبت به بقیه دانشگاهها با ورودیهای کمتر، خروجی های پژوهشی بیشتری ارایه نموده و بیشترین کارایی را داشتهاند و همچنین میزان کارایی 13 دانشگاه از سطح متوسط کارایی دانشگاهها پایینتر بودند. در بررسی تغییرات بهره وری دانشگاهها مشخص شد که طی پنج سال تحصیلی بهبودی محسوسی حاصل نشده است و عدم پیشرفت و تغییرات نامحسوس مثبت در بهره وری پژوهشی و بهرهوری کل عمدتاً ناشی از رشد کم کارایی تکنولوژی (بکارگیری موثر و میزان تجهیزات و امکانات آموزشی و پژوهشی) آنها میباشد. در همبستگی متغیرها مشخص شد که عامل اصلی تعیین کننده رشد بهره وری پژوهشی دانشگاه ها، ارتقای شاخص کارایی تکنولوژی است و سایر شاخص ها مانند شاخص کارایی فنی، سهم و نقش کمتری دارند. در مجموع ارتقای کارایی و بهرهوری دانشگاهها نیازمند اتخاذ برنامه ریزی استراتژیک و راه اندازی چرخه مدیریت بهبود بهره وری در دانشگاهها است. [1]. total factor productivity