توصیف انواع آغازگر در بیان نوشتاری دانش آموزان کم توان ذهنی مقاطع مختلف شهر تهران بر مبنای فرانقش متنیِ دستور نقش گرای نظام مند هلیدی
چکیده
هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی انواع آغازگر و توزیع آنها در بیان نوشتاری دانشآموزان کم توان ذهنی شهر تهران در مقاطع و پایههای تحصیلی مختلف بر مبنای فرانقش متنی معرفی شده در رویکرد نقش گرای نظاممند هلیدی است. روش: برای جمع آوری دادهها از شیوه نمونهگیری تصادفی خوشهای استفاده شد و در نتیجه در مجموع 311 دانشآموز از میان 1737 دانشآموز مشغولِ تحصیل در مقطع ابتدایی و پیش حرفهای و حرفهای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری دادهها در پژوهش چهار قصه تصویری بود. دانش آموزان به صورت انفرادی برای قصه های تصویری داستانی نوشتند ؛سپس دادهها بر مبنای فرانقش متنی و با توجه به انواع آغازگر در بندهای زبان فارسی توصیف شد و نتایج در پایههای مختلف با یکدیگر مقایسه شدند. یافته ها: آغازگر فاعلی غیرمحذوف در پایههای تحصیلی مختلف، پررخدادترین آغازگر است (61 درصد). زبان فارسی ضمیرانداز است و انتظار میرود در جملات خبری، آغازگر فاعلی محذوف آغازگر بینشان و پر رخدادترین آغازگر باشد، اما در پژوهش حاضر، آغازگر فاعلی محذوف در 34 درصد بندها مشاهده شده است. آغازگر متنی نیز در 23 درصد بندها مشاهده شده است. سایر انواع آغازگرها هر یک کمتر از 3 درصد رخداد داشتهاند. نتیجه گیری: پس از تحلیل آماری آزمون خی دو نشان میدهد که تفاوت در استفاده از هر آغازگر در پایههای مختلف تحصیلی در سطح 001/0p≤ معنادار است؛ بهجز آغازگر مفعولی. همچنین تفاوت استفاده از آغازگرهای مختلف در هر پایه تحصیلی در سطح 001/0 p≤ معنادار است؛ به جز پایه پنجم و اول پیش حرفه ای. استفاده از آغازگر مرکب در ساختار بند که یکی از ملاکهای پیچیدگی بند نیز به شمار میرود، با بالا رفتن پایه تحصیلی افزایش چشمگیری داشته است.