برآورد هتروزیس صفات کمی و قابلیت ترکیب پذیری برخی ژنوتیپ-های جو
چکیده
چکیده- جو (hordeum vulgare l.) یکی از مهمترین غلات جهان است که بعنوان غذای دام و انسان و تهیه جو مالت مورد استفاده قرار میگیرد. کاربرد هیبریداسیون در جو روشی برای بهبود بهرهوری و گامی مهم در برنامههای بهنژادی برای شناسایی والدین شایسته با gca و sca بالا برای عملکرد دانه و بهرهبرداری از هتروزیس است.به منظور برآورد قابلیت ترکیبپذیری و هتروزیس برای صفات کمی و تعیین قابلیت ترکیبپذیری در جو7 ژنوتیپ جو بصورت تلاقی دایآلل گریفینگ (روش 2) داده شدند. صفات تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن سنبله، وزن هزار دانه، تعداد سنبلچه، ارتفاع بوته، طول سنبله، طول پدانکل، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک و تراکم سنبلچه اندازهگیری گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد تفاوت بسیار معنیداری بین ژنوتیپها از نظر کلیه صفات وجود دارد. اثرات ترکیبپذیری عمومی (gca) برای همه صفات معنیدار بود، ژنوتیپ 352/166 بیشترین مقدار را در صفات تعداد دانه در سنبله (757/4)، وزن دانه در سنبله (245/0)و وزن سنبله (378/0) دارد، اثرات ترکیبپذیری خصوصی (sca)نیز برای همه صفات بجز ارتفاع، رسیدگی فیزیولوژیک و تراکم سنبلهچه معنیدار بود. سه تلاقی 352/283×110/67، 352/216×110/95 و 352/216×صحرا به ترتیب در صفات تعداد دانه در ستبله (704/7)، وزن دانه در سنبله (371/0) و وزن هزار دانه (619/8) بالاترین مقدار را نشان دادند. همچنین مشخص شد که واریانس غالبیت بیشترین نقش را در کنترل توارث صفات مورد بررسی به عهده دارد.سه تلاقی 352/283×352/216، 352/216×110/104 و 352/216×صحرا به ترتیب هتروزیس معنیدار در صفات تعداد دانه در ستبله (95/4)، وزن دانه در سنبله (13/44) و وزن هزار دانه (6/31) بالاترین مقدار را نشان دادند..بیشترین و کمترین وراثتپذیری عمومی به ترتیب در صفات تعداد دانه در سنبله (7/87) وتراکم سنبلچه (36/47)، و کمترین و بیشترین وراثت پذیری خصوصی بترتیب برای صفات طول پدانکل (72/15) و وزن دانه در سنبله (5/50) بدست آمد.برآورد sca نشان داد، میتوان از تلاقی 110/95×352/216 و همچنین تلاقی 110/67×352/283 در برنامههای اصلاحی جهت آزادسازی رقم برای افزایش صفات مرتبط با عملکرد استفاده نمود.