ارزیابی تحمل به یخ زدگی ارقام چغندرقند (beta vulgaris l.) در شرایط کنترل شده
چکیده
به منظور بررسی تحمل به یخزدگی ارقام چغندرقند در شرایط کنترل شده، پژوهشی در دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. در این مطالعه هشت رقم چغندرقند (beta vulgaris l.) به نام های رسول، شیرین، ic و7233 (ارقام داخلی)، افشاری، پائولینا، ریزوفورت و لاتیتیا (ارقام خارجی) در معرض هشت دمای یخ زدگی (شامل صفر، 2-، 4- ، 6- ، 8- ، 10- ، 12- و 14- درجه سانتیگراد) قرار گرفتند. بوته ها تا مرحله 4 تا 5 برگی در اوایل بهار در محیط طبیعی رشد یافته و بعد از آن جهت اعمال تیمارهای یخزدگی به فریزر ترموگرادیان منتقل شدند. درصد بقاء، وزن خشک، عدد کلروفیل متر، دمای کشنده 50 درصد (lt50) نمونه های گیاهی و دمای کاهنده 50 درصد وزن خشک (rdmt50) نمونهها در پایان دوره بازیافت (سه هفته بعد از اعمال تیمار یخزدگی) اندازهگیری و ثبت شد. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که اثرات رقم و دمای یخزدگی بر درصد بقاء، وزن خشک و عدد کلروفیل متر معنیدار (01/0≤p) بود. با کاهش دمای یخزدگی به کمتر از 8- درجه سانتیگراد، میانگین درصد بقاء به شکل معنیداری کم شد، اما کاهش معنیدار وزن خشک و عدد کلروفیل متر نسبت به شاهد (تیمار عدم یخزدگی) از تیمار دمایی 2- درجه سانتی گراد به پایین مشاهده شد. همچنین مشخص شد که ارقام مورد آزمایش از لحاظ lt50 و rdmt50 با یکدیگر اختلاف معنی داری (01/0≤p) داشتند، به نحوی که در بین ارقام چغندرقند مورد بررسی، پائولینا، لاتیتیا و شیرین با lt50معادل 11/5- درجه سانتیگراد مقاوم ترین، و رقم افشاری با lt50معادل 9/1- درجه سانتی گراد حساس ترین رقم شناخته شدند. رقم افشاری بیشترین مقدار rdmt50 (7/7- درجه سانتی گراد) را نیز نسبت به سایر ارقام نشان داد. به نظر می رسد با توجه به همبستگی خوب بین rdmt50 با lt50 در این آزمایش (**0/83=r)، از این صفت نیز بتوان در ارزیابی تحمل به یخزدگی ارقام چغندرقند استفاده کرد.