لفظ و معنای قرآن در نهج البلاغه
چکیده
ظهور اسلام، باعث دگرگونی مبانی اعتقادی اعراب جزیرهالعرب و تغییر آداب و عادات مرسوم ایشان گردید؛ این تغییر به ادبیّات مردمان آن دیار نیز سرایت کرد. یکی از فنون ادبی آن زمان، خطابه بود و خطبای دوره اسلامی که از معروف ترین آنان علی(ع) می باشد؛ به خطبه های خود صبغه دینی داده و از ادبیّات قرآن بهره جستند. حضرت علی(ع)- که پیوند عمیقی با قرآن داشت و علم و آگاهی وی به شأن نزول و زوایای مختلف آیات قرآنی واضح و روشن است- از روح کلام الهی الهام گرفته و در جاهای مختلف نهج البلاغه از کتاب الهی تأثیر پذیرفته است. تأثیرپذیری نهج البلاغه از قرآن کریم هم از لحاظ لفظ بوده و هم از نظر معنی؛ ایشان برای استشهاد و تأیید سخن خویش به نحوی زیبا و استادانه، یا مستقیماً از لفظ قرآن بهره برده و یا این که لفظ ذکر شده در نهج البلاغه از ذهن خلّاق حضرت تراوش نموده اما معنا و محتوای سخن، همان معانی آیات قرآن کریم میباشد. این پژوهش، بر آن است تا میزان به کارگیری الفاظ و معانی قرآنی در نهج البلاغه را بررسی کند و با ذکر نمونههایی از شباهت بین کلام قرآن و کلام نهج –البلاغه، این تأثیرپذیری را اثبات نماید. یافتههای پژوهش نشان میدهد که استفاده از لفظ و معنای قرآن در نهج البلاغه به انواع گوناگونی صورت گرفته است. با بررسی انجام شده و در پایان این پژوهش میتوان اذعان داشت که قسم زیادی از سخنان حضرت علی(ع) الهام گرفته از کلام وحی بوده و نهج البلاغه به واقع آیینهای از قرآن کریم میباشد.