بررسی تنوع کروموزومی چند جمعیت از گونه aegilops cylindrica شمال غرب ایران
چکیده
به منظور مطالعه تنوع کروموزومی جمعیتهای مختلف aegilops cylindrica از شمال غرب ایران، کاریوتیپ هر جمعیت با استفاده از رنگ آمیزی استو-فریک-هماتوکسیلین تهیه و ویژگیهای مختلف کروموزومی تعیین شد. نتایج نشان داد که کاریوتیپ این جمعیت ها شامل 7 جفت کروموزوم متاسنتریک، 3 جفت ساب متاسنتریک و 4 جفت ساب تلوسنتریک می باشد که یک جفت از آنها (کروموزوم شماره 3) دارای فرورفتگی ثانویه و ماهواره بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثرات متقابل کروموزوم × جمعیت برای صفات طول نسبی و شاخص نسبت بازوی کروموزوم معنیدار است. برش دهی اثر متقابل نشان داد که جمعیتهای مختلف از لحاظ طول نسبی کروموزمهای شماره 1، 2، 3، 6، 7، 11، 13 و 14 و از لحاظ شاخص نسبت بازوی کروموزومهای شماره 5، 10، 13 و 14 با هم اختلاف معنیدار دارند. بر اساس جدول دو طرفه استبینز همه جمعیتها در کلاس a2 قرار گرفتند. تجزیه خوشهای جمعیتها بر اساس برخی خصوصیات کاریولوژیکی و شاخصهای تقارن به روش دورترین همسایهها، آن ها را به سه گروه مجزا تقسیم نمود که این گروهبندی از توزیع جغرافیایی تبعیت نمی کرد. تجزیه به مولفههای اصلی نشان داد که دو مولفه اول و دوم به ترتیب 46/50 و 33 درصد از واریانس کل را توجیه می کنند. میانگین طول کروموزوم، میانگین طول بازوهای بلند و کوتاه در مولفه اول و شاخص پراکندگی، نامتقارنی بین کروموزومی، طول نسبی کوتاهترین کروموزوم و دامنه طول نسبی کروموزوم ها در مولفه دوم، بیشترین سهم را در توجیه واریانس بین جمعیتها داشتند.