تحلیل فراوانی منطقه ای سیلاب با استفاده از روش کریجینگ متعارف در حوزه های آبخیز استان مازندران
چکیده
تحلیل منطقهای، پایدارترین روش به منظور بهبود تخمین تناوب سیلاب میباشد که به یکی از بخشهای پویا در هیدرولوژی مبدل شده است و پیوسته تئوریهای جدیدی در آن مورد آزمون قرار میگیرد. کاربرد زمینآمار برای برآوردهای منطقهای سیلاب، یک نوآوری در این عرصه محسوب میشود. پایه و اساس این روش بر درونیابی متغیرهای هیدرولوژیکی در فضای فیزیوگرافی به جای فضای جغرافیایی معمول تأکید دارد. از این رو در این مطالعه اطلاعات هیدرولوژیکی، اقلیمی و فیزیوگرافی 38 حوزه آبخیز استان مازندران تهیه و از روش کریجینگ متعارف برای برآوردهای منطقهای سیلاب بر اساس دورههای بازگشت 10، 20، 50 و 100 سال استفاده شد. طراحی فضای فیزیوگرافی با استفاده از متغیرهای ژئومورفوکلیماتیک مؤثر بر سیلاب و روش تحلیل همبستگی متعارف انجام شد. در تمام دورههای بازگشت مدل گوسی، به عنوان بهترین مدل نیمتغییرنما انتخاب و از روش تخمین زمینآماری کریجینگ معمولی، برای برآوردهای منطقهای استفاده شد. ارزیابی عملکرد برآوردهای منطقهای، با استفاده از روش ارزیابی متقابل جکنایف و پنج شاخص آماری صورت گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده عملکرد شاخص نش، بیش از 9/0 در تمامی دورههای بازگشت برآورد شد که نشاندهندهی پیشبینیهای دقیق و قابل قبول سیلاب در حوزههای بدون آمار میباشد. سایر شاخصهای ارزیابی نیز عملکرد رضایتبخشی را ارائه کردند و با توجه به نتایج شاخصهای نسبی، دقت برآوردهای منطقهای با افزایش دوره بازگشت بهبود مییابد. این نتایج نشان داد کاربرد روش کریجینگ متعارف، رویکردی مؤثر و کارآمد برای تحلیل فراوانی منطقهای سیلاب است.