بررسی تسهیل مکانیکی گونه astragalus microcephalus willd بر شاخـص های پوشش گیاهی در مراتع نیمه استپی زاگرس مرکزی
چکیده
رواﺑﻂ ﻣﺘﻘﺎﺑﻞ ﺑﻴﻦ گیاهان، اﺳـﺘﻘﺮار و ﺑﻘـﺎی آﻧﻬـﺎ را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻲدﻫﺪ، در نتیجه آﮔﺎﻫﻲ از ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ وﻗﻮع اﻳﻦ رواﺑﻂ ﻣﻲﺗﻮاﻧـﺪ ﺑـﺮای ﺣﻔـﻆ و ﻧﮕﻬـﺪاری ﮔﻮﻧـﻪﻫـﺎی ﻣﺮﺗﻌﻲ و ﻧﻴﺰ اﺻﻼح و ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻣﺮاﺗﻊ ﻛﺸﻮر ﻗﺎﺑﻞ اﺳـﺘﻔﺎده ﺑﺎﺷﺪ. این تحقیق با هدف تأثیر گونه بوتهای astragalus microcephalus بر شاخصهای پوشش گیاهی زیراشکوب آن در مراتع نیمهاستپی منطقه حفاظت شده تنگ صیاد صورت گرفت. بدین منظور، درصد تاج پوشش گیاهان در زیر اشکوب این گونه و فضای باز مجاور آن در طول ترانسکت های 100 متری با استفاده از پلاتهای انعطاف پذیر اندازه گیری شد. اندازه پلاتها متناسب با سطح تاج پوشش هر یک از پایههای گون برخوردی به ترانسکت بود. نتایج بررسیها نشان داد که در مجموع، 30 گونه گیاهی در زیر اشکوب گونه گون و 33 گونه گیاهی در فضای باز مجاور وجود داشته است. در زیر اشکوب گونه a. microcephalus گونه انحصاری از جمله chaerophyllum macropodum، onobrychis gaubae، salvia ceratophila، stachys pilifera و artemisia aucheri وجود داشته است که جزو گونههای گیاهی چند ساله، خوشخوراک و دارویی منطقه به شمار میروند. در فضای باز مجاور 9 گونه انحصاری از جمله centaurea virgata، hypecum pendulum، clypeola aspera، roemeria refrecta و xeranthemum annum وجود دارد که اکثراً جز گونههای گیاهی یکساله و مهاجم منطقه به شمار میروند. به طور کلی، هرچند شاخصهای پوشش گیاهی زیراشکوب به دلیل چرای متعادل دام در منطقه کمتر تحت تأثیر شرایط تسهیل مکانیکی گونه a. microcephalus قرار گرفته است ولی نقش تسهیل این گونه در حفظ گونههای گیاهی با ارزش منطقه کاملاً مشهود است.