مقاله

ارزیابی کارآیی مدل‏ها در توصیف توزیع اندازه ذرات خاک

علی اصغر ذوالفقاری، محمدتقی تیرگر سلطانی، محمدرضا یزدانی، الهام سلیمانی ساردو

چکیده

دقت و مطلوبیت کاربردی مدل‏های توزیع اندازة ذرات اولیة خاک (psd) می‏تواند پشتوانه ای مناسب برای برآورد خصوصیات هیدرولیکی خاک باشد. تحقیق حاضر با هدف ارزیابی و رتبه بندی دقت مدل‏های مختلف در توصیف psd خاک‏های مختلف انجام شد. علاوه بر این، مطلوبیت کاربردی این مدل‏ها با درنظرگرفتن دو عامل دقت برازش و تعداد پارامترهای مدل، با استفاده از آماره‏های f و مالو (cp) و آکاییک (aic) ارزیابی شد. همچنین تأثیر بافت و درصد رس خاک بر دقت و کارآیی مدل‏ها بررسی شد. در مطالعة حاضر، پنج مدل لاگ ـ نرمال جیکی (j)، لاگ ـ نرمال ساده (sl)، مدل های لاگ ـ نرمال اصلاح شدة orl و onl و مدل شیوازوا و کمبل (sc)، مدل نرمال (n) و مدل های چهارپارامتری گمپرتز (g) و فردلاند (fr) برای هفتاد و یک نمونة خاک، که شامل کلاس‏ مختلف بافتی بودند، آزمایش شدند. کمترین و بیشترین مقادیر ضریب تبیین (r2) به ترتیب از آنِ مدل های جیکی (j) و مدل چهارپارامتری فردلاند (fr) بود. نتایج مقایسة مدل‏های n و sl نشان داد با کاهش رس خاک دقت مدل n افزایش و دقت مدل sl کاهش می‏یابد. به عبارت دیگر، با درشت شدن بافت در نمونة‏ خاک‏های مطالعه شده توزیع جرم ـ اندازة ذرات به تدریج به الگوی نرمال نزدیک‏ می شود. نتایج آماره های f، cp، و aic نیز نشان دادند مدل fr در بیشتر خاک های مطالعه شده بهترین کارآیی را در توصیف psd خاک ها دارد و پس از آن مدل های لاگ ـ نرمال اصلاح شدة orl و onl بیشترین کارآیی را داشتند. بررسی تغییرات r2 در کلاس های بافتی شنی و لوم شنی نشان داد مدل های g، onl، orl،n ، و fr برازش بهتری نسبت به مدل های sl، j، و sc دارند. در حالی که در کلاس های بافتی رسی و رس سیلتی کارآیی مدل های sl و sc نسبت به مدل‏های g و n بهبود یافت.

اسناد مشابه