هدفمند نمودن تخصیص اعتبارات احداث سدهای سنگی- ملاتی در مهندسی آبخیزداری با استفاده ازسیستم تصمیم گیری چند معیاره

خدیجه ترک، دانشگاه ارومیه هیراد عبقری، دانشگاه ارومیه مهشید سوری، دانشگاه ارومیه

چکیده

با توجه به این که احداث سدهای اصلاحی در پروژه­های آبخیزداری اعتبارات زیادی را دربر می­گیرد، لذا مطالعات مکان‏یابی و اولویت­بندی مناطق بحرانی قبل از اجرای سدها باید به طور دقیق و جامع انجام شود. شناسایی دقیق مناطق فرسایش پذیر در زیرحوضه ها امری ضروری است و می توان با اقدامات مناسب آبخیزداری اعم از سازه ای و غیرسازه ای و یا تلفیقی از آنها شدت خسارات ناشی از فرسایش و رسوب زیرحوضه­ها را کاهش داد. بنابراین توجه به زیر حوضه­ها در اجرای فعالیت­های سازه­ای حوضه­های آبخیز، در تعیین اولویت­بندی­ها و سیاست گذاری­های لازم، از اهمیت بالایی برخوردار است. در این پژوهش تعداد 11 معیار موثر در اجرای سدهای سنگی- ملاتی در منطقه مورد مطالعه شناسایی شد و با استفاده از نرم افزار expert choice وزن­دهی گردید. سپس به کمک روش topsis1 اولویت­بندی زیرحوضه­ها برای اجرای سدهای سنگی­- ملاتی انجام شد. با توجه به نتایج، معیارهای موثر برای مکان­یابی سدهای سنگی- ملاتی به ترتیب معیارهای فرسایش، رسوب ویژه و دبی­ ویژه به ترتیب با وزن­های0/132، 0/103و 0/1 بیشترین وزن را به خود اختصاص دادند. نهایتاَ زیر حوضه­ها برای اجرای سدهای سنگی- ملاتی به کمک روش topsis اولویت­بندی شدند. با توجه به نتایج، زیر حوضه s1با فرسایش 61/14 تن بر هکتار رتبه اول و زیرحوضه s3-n به عنوان آخرین زیرحوضه برای اجرای سد‏های سنگی- ملاتی معرفی شدند. تعیین اولویت اجرایی احداث سازه در زیرحوضه ها گام مهمی در هدفمند نمودن اعتبارات بخش آبخیزداری است.در اجرای فعالیت های سازه ای حوضه های آبخیز، در تعیین اولویت بندی ها و سیاست گذاری های لازم، از اهمیت بالایی برخوردار است. در این پژوهش تعداد 11 معیار موثر در اجرای سدهای سنگی- ملاتی در منطقه مورد مطالعه شناسایی شد و با استفاده از نرم افزار expert choice وزن دهی گردید. سپس به کمک روش topsis اولویت بندی زیرحوضه ها جهت اجرای سدهای سنگی - ملاتی انجام شد. با توجه به نتایج معیارهای موثر جهت مکان یابی سدهای سنگی- ملاتی به ترتیب معیارهای فرسایش، رسوب ویژه و دبی ویژه به ترتیب با وزن های0/132، 0/103و 0/1بیشترین اهمیت را به خود اختصاص دادند و نهایتاَ زیر حوضه ها جهت اجرای سدهای سنگی- ملاتی به کمک روش topsis اولویت بندی شدند. نتایج نشان داد که زیر حوضه s 1 با فرسایش 61/14 تن بر هکتار رتبه اول و زیر حوضه s3-n به عنوان آخرین زیرحوضه جهت اجرای سد های سنگی- ملاتی معرفی شدند. تعیین اولویت اجرایی احداث سازه در زیر حوضه ها گام مهم در هدفمند نمودن اعتبارات بخش آبخیزداری است.