اثر تنش کم آبی بر عملکرد،کارایی مصرف آب و شاخص برداشت ارقام کنجد (sesamum indicum l.)
چکیده
به منظور بررسی اثر تنش کم‌آبی بر عملکرد، کارایی مصرف آب و شاخص برداشت ارقام کنجد، آزمایشی به صورت طرح کرتهای خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار، در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی پارسآباد، در سال زراعی 1387 ـ 1388 اجرا شد. در این آزمایش، آبیاری به منزلۀ عامل اصلی در 3 سطح (50، 75 و 100 درصد نیاز آبی گیاه) و 10 رقم کنجد به منزلۀ عامل فرعی بررسی شد. برای محاسبۀ مقدار و زمان آبیاری در رژیمهای آبیاری مطالعه شده (تعیین نیاز آبی گیاه)، از نرمافزار cropwat-4 استفاده شد. نتایج تجزیۀ واریانس نشان داد که بین ارقام و رژیمهای آبیاری از نظر عملکرد دانه و بیولوژیکی، شاخص برداشت و کارایی مصرف آب برای عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی اختلاف معنادار وجود داشت. اثر متقابل آبیاری در رقم در صفات کارایی مصرف آب برای عملکرد دانه و شاخص برداشت معنادار بود. عملکرد دانه و بیولوژیکی کاهش و شاخص برداشت و کارایی مصرف آب، در شرایط تنش کم‌آبی افزایش یافت. در تیمار آبیاری با میزان 50 درصد نیاز آبی، مقدار شاخص برداشت، کارایی مصرف آب برای عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی بیشتر از دو تیمار دیگر بود. ارقام ’کرج 1 ‘،’اولتان‘ و ’is‘ بیشترین و رقم ’هندی 14‘ کمترین مقدار عملکرد بیولوژیکی، کارایی مصرف آب برای عملکرد دانه و بیولوژیکی را داشتند. بنابراین، ارقام ’کرج 1‘، ’اولتان‘ و’is‘ به دلیل داشتن کارایی مصرف آب و عملکرد بالا قابلیت کشت در مناطق کم آب را داشتند.