تحلیل رابطه باهم آیی واژگان در قرآن کریم (مطالعه موردی سوره بقره)
چکیده
باهمآیی وقوع دو یا چند کلمه با فاصله کوتاهی درون یک پیکره زبانی است که انتخاب هر واژه بر روی انتخاب سایر واژگان و وقوع آنها اثر میگذارد. در این مقاله ابتدا تعاریف مختلف باهمآیی بیان شده است و سپس پیشینه نسبتاً مبسوطی از این موضوع ارائه شده است. بعد از معرفی 15 رابطه معنایی مهم که به طور بالقوه میتوانند بین واژگان برقرار باشند، به بررسی واژگان باهمآیند سوره مبارکه بقره پرداخته شده است. برای رسیدن به این هدف، واژگانی که در متن عربی قرآن به صورت باهمآیند وجود دارند، استخراج شدند. سپس این 54 صورت باهمآیند بر اساس روابط معنایی مذکور طبقهبندی شدند. این بررسی که برای اولین بار بر روی قرآن کریم انجام میشود، به نتایج ارزشمندی منجر شد که هیچ کدام از پژوهشهای پیشین به آن اشاره نکرده بودند. از جمله اینکه باهمآیی میتواند یکسویه یا دو سویه باشد، و دیگر آنکه مترجمان برای شیواتر کردن متن مورد ترجمه خود، چند برابر بیشتر از متن اصلی از کلمات باهمآیند استفاده میکنند. در این پژوهش تعداد وقوع برخی از کلمات باهمآیند قرآن به صورت اتفاقی از بین کلمات باهمآیند انتخاب و در کل مصحف شریف شمارش شدند تا نشان داده شود کلمات باهمآیند وقوع بالایی با هم دارند. نتیجه اینکه رابطه معنایی تقابل پرکاربردترین رابطه بین کلمات باهمآیند متن قرآن است، ضمن اینکه برخی از روابط معنایی اصلاً در کلمات مذکور مشاهده نشد. کلمات باهمآیند استخراج شده از نظر داشتن فاصله با هم و یا نداشتن فاصله نیز مورد بررسی قرار گرفتندو نتیجه بهدست آمده نشان داد باهمآیی بدون فاصله به میزان تقریباً 3 برابر بیشتر از باهمآیی بافاصله در سوره بقره استفاده شده است.