بررسی سیستم های مختلف حاصلخیزی خاک بر برخی صفات فیزیولوژیکی، عملکرد و میزان اسانس مریم گلی (salvia officinalis l.) در شرایط مختلف رطوبتی

مصطفی گواهی، دانشجوی دکتری، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران امیر قلاوند، استاد، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران فرزاد نجفی، استادیار، گروه کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران علی سروش زاده، دانشیار، گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

چکیده

مریم گلی یک گیاه دارویی متداول است که به طور گسترده ای در صنایع غذایی و داروسازی مورد استفاده قرار می گیرد. به منظور بررسی کودهای آلی و بیولوژیک بر خصوصیات فیزیولوژیکی، عملکرد و میزان اسانس گیاه دارویی مریم گلی (salvia officinalis l.) در شرایط مختلف رطوبتی، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 15 تیمار و سه تکرار در سال 1391 در دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. تیمارهای آزمایشی شامل آبیاری (i) در سه سطح: آبیاری پس از مصرف 40% رطوبت قابل استفاده در عمق توسعه ریشه (i1)، آبیاری پس از مصرف 60% رطوبت قابل استفاده در عمق توسعه ریشه (i2)، آبیاری پس از مصرف 80% رطوبت قابل استفاده در عمق توسعه ریشه (i3) و سامانه های حاصلخیزی خاک در پنج سطح: عدم مصرف کود (f0)، کود شیمیایی اوره (ur)، باکتری های آزادزی تثبیت کننده نیتروژن (nfb)، ورمی کمپوست (v) و ورمی کمپوست + باکتری های آزادزی تثبیت کننده نیتروژن (v+nfb) بودند که تیمار آبیاری در کرت های اصلی و سامانه های حاصلخیزی خاک در کرت های فرعی قرار داده شدند. نتایج آزمایش نشان داد که تمام صفات مورد بررسی به طور معنی داری (01/0p ) تحت تأثیر رژیم های مختلف آبیاری و سامانه های حاصلخیزی خاک قرار گرفت. با افزایش تنش خشکی کلروفیل a، b، کل و عملکرد خشک کاهش یافت، اما مقدار قند، پرولین و مقدار اسانس افزایش یافت. بررسی نتایج نشان داد که بالاترین مقادیر کلیه صفات اندازه گیری شده مربوط به تیمار ورمی کمپوست+باکتری های تثبیت کننده نیتروژن بود. همچنین نتایج آزمایش نشان داد که بالاترین مقدار اسانس (10/1%) و عملکرد اسانس (l ha-150/20) از تیمار ورمی کمپوست + باکتری های تثبیت کننده نیتروژن تحت تنش متوسط (i2) بدست آمد.