تأثیر عامل های فیزیوگرافی و برخی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک بر پراکنش زردکیش (marsdenia erecta (l.) r. br. ex dc.) در استان چهارمحال و بختیاری
چکیده
روابط بین پوشش گیاهی و عامل های محیطی به شناخت عامل های مؤثر بر رشد و استقرار گونه های گیاهی و همچنین شناسایی رویشگاه ها کمک میکند. یکی از گونه های درختچه ای جنگلی استان چهارمحال و بختیاری گونه زردکیش (marsdenia erecta (l.) r. br. ex dc.) است. تاکنون پژوهشی در مورد ویژگیهای اکولوژیکی و محدوده پراکنش این گونه در کشور گزارش نشده است. در این پژوهش پس از جنگل گردشی و بررسی مقدماتی، مناطق رویشی زردکیش در استان شناسایی و دو رویشگاه چهارطاق و دورک اناری انتخاب شد، سپس در مناطق انتخاب شده 35 قطعه نمونه 1000 متر مربعی دایره ای شکل پیاده شد. در هریک از قطعات نمونه مشخصه های کمی گونه شامل تعداد پایه، قطر متوسط تاج و ارتفاع اندازه گیری شد. همچنین در هر قطعه نمونه یک نمونه مرکب خاک از عمق سطحی تهیه شد و برخی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی آن در آزمایشگاه اندازه گیری شد. به منظور بررسی ارتباط بین پراکنش زردکیش با ویژگی های خاک از روش تجزیه و تحلیل مؤلفه های اصلی استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان داد که زردکیش در منطقه دورک اناری دارای قطر تاج، ارتفاع و سطح تاج پوشش بیشتری نسبت به منطقه چهارطاق است، درحالی که در منطقه چهارطاق تراکم این گونه بیشتر است. همچنین در مقایسه متغیرهای خاک ازجمله اسیدیته، کربن آلی، آهک، فسفر، پتاسیم، ازت، شن، سیلت و رس بین دو منطقه اختلاف معنی دار مشاهده شد.نتایج به دست آمده از تجزیه مؤلفه های اصلی نیز نشان داد که در رویشگاه دورک اناری بافت خاک و در رویشگاه چهارطاق متغیرهای شیمیایی خاک ازجمله کربن آلی، فسفر، پتاسیم و نیتروژن از عامل های مهم در پراکنش این گونه هستند.