تأثیر نوع محیط کشت و گونه بر القای بافت جنین زا در جنین زایی رویشی جنس کاج (pinus l.)
چکیده
امروزه تولید گیاهچه از طریق جنینزایی رویشی بهعنوان روشی پربازده و امیدبخش بهمنظور همگروهسازی ژنوتیپ های منتخب و کاربرد آن در برنامههای اصلاحی سوزنیبرگان مورد توجه قرار گرفته است. اگرچه هماکنون این روش در کشور ما جنبه پژوهشی دارد، ولی انتظار میرود به زودی جایگزین روشهای سنتی گردد. هدف از تحقیق حاضر، تعیین محیط کشت مناسب و انتخاب گونههای برتر از نظر تولید بافت جنینزاست. بنابراین با استفاده از دو محیط کشت متفاوت، امکان جنینزایی رویشی در 5 گونۀ متفاوت کاج مورد بررسی قرار گرفت. مرحله القای بافت جنینزا با استفاده از ریزنمونه جنین زایشی بالغ و محیط کشتهای dcr و hlm-1 در گونههای pinus eldarica، p. brutia، p. nigra، p. radiata و p. sylvestris انجام شد. سطح مقطع بافت جنینزا در دو مرحله (3 و 6 هفته پس از کشت اولیه) اندازهگیری شد. طبق نتایج بدست آمده، اثر نوع محیط کشت و گونه بر مقدار القای بافت جنینزا معنیدار بوده و بهترین نتایج در گونۀ pinus eldarica و محیط dcr حاصل شد. بهمنظور پرآوری بافتهای جنینزا، واکشت بافتها به مدت 10 هفته و هر دو هفته یکبار در محیط کشت تازه انجام شد. سپس بافتهای جنینزا به مدت 2 هفته در معرض دو پیشتیمار محیط کشت بدون تنظیمکننده رشد و محیط کشت محتوی 10 میکرومول در لیتر 2,4-d و 5 میکرومول در لیتر ba قرار گرفتند و درنهایت بهمنظور بلوغ جنین رویشی از بافت جنینزا، قطعههای بافت جنینزا با وزن تقریبی 75 تا 100 میلیگرم به محیط کشت dcr حاوی 25 میلیگرم در لیتر آبسیزیک اسید، 60 گرم در لیتر ساکارز و 4 گرم در لیتر ژلرایت انتقال یافتند. محیط کشت dcr با همین ترکیب ولی بدون آبسیزیک اسید بهعنوان شاهد در نظر گرفته شد. با وجود مشاهده ساختارهای پیشجنینی در بافت جنینزا، تبدیل پیشجنین به جنین کامل انجام نشد و تنها در تعداد معدودی از بافتهای گونۀ p. eldarica ساختارهای جنینی غیرطبیعی (طویل و شیشهای) مشاهده شد.