ارزیابی اثر تاریخ کاشت بر مؤلفه های تولیدی رقم های گندم در شرایط اقلیم گرم و خشک
چکیده
در اغلب مناطق با آب وهوای مدیترانه ای مانند ایران، زراعت گندم در دورۀ پر شدن دانه با تنش خشکی و گرما روبه رو شده و این تنشها سبب کاهش شدید عملکرد دانه می شود. برای بررسی اثر تنش گرما بر عملکرد رقم های گندم در منطقۀ جراحی ماهشهر، تحقیقی در سال زراعی 94-1393 بر پایۀ آزمایش کرتهای خردشده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تاریخ کاشت (15/8/93، 15/9/93 و 15/10/93) به عنوان عامل اصلی و سه رقم (چمران، فلات و ویریناک) به عنوان عامل فرعی در سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد عامل های تاریخ کاشت و رقم بر ویژگی های عملکرد دانه و اجزای آن، ارتفاع بوته، عملکرد زیست توده (بیوماس)، شاخص برداشت، میزان، سهم و کارایی توزیع دوباره، میزان و کارایی نورساخت (فتوسنتز) جاری و طول سنبله تأثیر معنیداری داشت. برهمکنش تاریخ کاشت و رقم بر عملکرد دانه و اجزای آن، میزان، کارایی و سهم نورساخت جاری، عملکرد زیستی، شاخص برداشت، طول سنبله، سهم توزیع دوباره و کارایی نورساخت جاری تأثیر معنی داری نشان داد. بیشترین عملکرد دانه با میانگین 5548 کیلوگرم در هکتار به رقم چمران در تاریخ کاشت اول (15/8/93) و کمترین آن با میانگین 2100 کیلوگرم در هکتار متعلق به رقم فلات در تاریخ کاشت سوم (15/10/93) بود.