ژئوشیمی و پتروزنز سنگ های آتش فشانی کوه چهلتن؛ جنوب غرب بردسیر )استان کرمان)
چکیده
کوه چهلتن، در 16 کیلومتری جنوب غرب شهرستان بردسیر (استان کرمان) واقع شده و بخشی از مجموعه آتش فشانی هزار (کمربند ارومیه - دختر) با سن ائوسن است. سنگهای منطقهی مورد بررسی شامل تناوبی از گدازه، سنگهای پیروکلاستیک و اپی کلاستیک و تودههای نفوذی متعدد هستند. گدازهها بیشتر از جنس بازالتیک آندزیت و بازالت بوده و در آنها بلورهای درشت پلاژیوکلاز و کمی بلور پیروکسن در یک زمینهی ریزدانه تا شیشهای دیده میشود. بر اساس بررسیهای ژئوشیمیایی، گدازههای منطقه به سری ماگمای آهکی- قلیایی و پتاسیم آهکی- قلیایی بالا وابستهاند و در نمودارهای هارکر، روندی ترکیبی پیوسته را نشان میدهند که میتواند حاصل تبلور جدایشی کانیهایی نظیر الیوین باشد. در نمودارهای عنکبوتی گدازههای منطقه، بیهنجاریهای منفی nb، ti، ta، hfse و hree و مثبت ba، rb، th، lree و sr به خوبی دیده میشوند. این حالت، مشابه ویژگیهای ماگماهای وابسته به مناطق فرورانش بوده و پدیدهی آلایش پوستهای را در سنگها نشان میدهد. بر اساس بررسیهای سنگزایی، گدازههای منطقه به حاشیه فعال قارهای وابستهاند و همهی آنها خاستگاه مشترکی دارند. این بررسیهای نشان داد که ماگماهای مادر سنگهای منطقه، احتمالاً در اثر ذوب بخشی یک گوشتهی دگرنهاد، در محیط فرورانشی ایجاد شدهاند.