تحلیل گفتمان وصیتنامه ی شهدای جنگ تحمیلی
چکیده
این مقاله به مطالعه و تحلیل پنجاه وصیتنامه برگزیده از رزمندگان جنگ پرداخته و بر اساس نظریه گفتمان لاکلا وموف توجه خود را بر گفتارهای خاص و ظرفیت مفصلبندیشان معطوف ساختهاست. به عنوان نقطه شروع برای پاسخ دادن به این سوالات، مضامین و محورهای اصلی وصیتنامه شهدا را استخراج کرده و سپس شناسایی شدهاند که چه نشانههایی دارای موقعیتی ممتازند و در رابطهی با نشانههای دیگر چگونه در آن گفتمان تعریف می شوند؟ همچنین به این سوال پرداخته شد که وصیتنامهها از طریق قراردادن عناصر در رابطهای خاص با یکدیگر، چه معانیای را تثبیت و حفظ میکنند و چه معانی بالقوهای را حذف و طرد میسازند؟ مضامین و محورهای اصلی وصیتنامهها عبارت بودند از: «ولایت فقیه و رهبری امام خمینی»، «استکبارستیزی و در رأس آن آمریکا»، «واقعه کربلا و شهادت امام حسین(ع)»، «حجاب»، «نماز جماعت و نماز جمعه»، «نفی زندگی دنیایی» و «توصیه به گریستن برای شهدای کربلا به جای گریستن برای شهادت خودشان». در این میان عنصر «ولایت فقیه و رهبری امام خمینی» دال مرکزی به حساب میآید که دالهای دیگر پیرامون آن مفصلبندی می شوند و معنا مییابند و بر اساس نظر لاکلاوموف، معنای دالهای پیرامونی از طریق عمل مفصلبندی حول دال و نقطه مرکزی تثبیت میشود. بنابراین ما میتوانیم از «گفتمان شهدا» سخن بگوییم؛ گفتمانی که از رزمندگان سوژههایی ساخته است که جز به آخرت فکر نمیکنند؛ سوژههایی که خود قبل از کشتهشدن به آغوش مرگ میروند و شهادت در جنگ تحمیلی را همچون جان دادن در واقعه کربلای سال 61 هجری میدانند.