تأثیر جنگلکاری پهن برگ و سوزنی برگ بر میزان ذخیرۀ کربن خاک در جنگل برنجستانک استان مازندران
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر جنگلکاری بر ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی خاک به ویژه ذخیرۀ کربن خاک در جنگل برنجستانک انجام شده است. جنگلکاریها شامل افرا پلت (acer velotinum boiss.)، زبان گنجشک (fraxinus excelsior l.)، صنوبر تبریزی (populus nigra l.) و کاج بروسیا (pinus brutia ten.) بودند. یک جنگل شاهد با گونههای آمیخته نیز به منزلۀ پتانسیل منطقه انتخاب شد. چهار پروفیل خاک در هر تیپ جنگلکاری و جنگل شاهد به طور تصادفی حفر و از هر پروفیل سه نمونه خاک از عمقهای 0-10، 10-20 و 20-30 سانتیمتری برداشت شد. در آزمایشگاه عوامل خاکی شامل وزن مخصوص ظاهری، درصد رطوبت اشباع خاک، اسیدیته، نیتروژن، پتاسیم قابل جذب، کلسیم و منیزیم قابل جذب، کربن آلی و ذخیرۀ کربن خاک اندازهگیری شدند. برای بررسی اثر تیپ جنگل و عمق خاک بر ویژگیها و توان ذخیرۀ کربن خاک، تجزیۀ واریانس دو طرفه انجام شد. از آنجا که اثر متقابل رویشگاه در عمق خاک در هیچ ویژگی معنادار نشد، مقایسۀ میانگین ویژگیهای خاکی بین پنج رویشگاه و سه عمق خاک به طور جداگانه به کمک آزمون دانکن انجام گرفت. برای بررسی دقیقتر توان ذخیرۀ کربن، همبستگی بین میزان ذخیرۀ کربن با دیگر ویژگیهای خاک در هر رویشگاه جداگانه محاسبه و سپس الگوی رگرسیونی ذخیرۀ کربن پنج رویشگاه با روش گام به گام پسرونده تعیین شد. در رویشگاه شاهد ذخیرۀ کربن خاک با نیتروژن، در رویشگاه افرا و زبان گنجشک با کربن آلی و وزن مخصوص ظاهری، در رویشگاه کاج با کربن آلی و در رویشگاه صنوبر تبریزی با منیزیم همبستگی بیشتری داشته است. نتایج نشان داد که رویشگاه و عمق اثر معناداری بر میزان ذخیرۀ کربن خاک داشتند. همچنین عمق اول بیشترین میزان ذخیره را داشت و دو عمق دیگر خاک ذخیرۀ کمتری داشتند و با یکدیگر تفاوت معناداری نداشتند. میزان ذخیرۀ کربن در رویشگاه زبان گنجشک بیشترین و صنوبر تبریزی کمترین بوده است.