بررسی توزیع مکانی بارش سالانه با استفاده از روشهای زمینآماری (مطالعهی موردی: استان قم)
چکیده
در بسیاری از مطالعات و بررسیهای منابع طبیعی و کشاورزی، بهدلیل عدم پوشش کامل ایستگاه‌های اندازه‌گیری نقطهای باران، برآورد بارش منطقه‌ای یا تخمین بارش در مناطق خشک میان ایستگاهها ضروری است. بنابراین، آگاهی از میزان متوسّط بارندگی در یک حوضهی آبخیز، از عوامل اساسی در هیدرولوژی و طرّاحی سازه است. روشهای مختلفی برای برآورد بارش وجود دارد که ازجملهی آن میتوان به روشهای میان‌یابی اشاره کرد. در بیشتر موارد، یکی از روشهایِ موجود دلخواهِ کارشناس انتخاب و مورد استفاده قرار میگیرد که ممکن است برآورد دقیقی نباشد. هدف از این پژوهش، مشخّص کردن توزیع مکانی بارش سالانهی حوزهی آبخیز قم با استفاده از روشهای زمینآماری و مقایسهی روشهای موصوف با یکدیگر است. برای این کار، پس از جمعآوری آمار و اطلاعات مربوطه و وارد کردن آنها در محیط نرم افزار gs+و arc gis نسخهی 10، نقشهی همباران تهیّه و آنالیز واریوگرام منطقهی مورد مطالعه انجام شد. سپس برای ارزیابی روشهای میان‌یابی از روش ارزیابی متقابل و دو عامل mae وmbe استفاده شد. در این مطالعه، دو روش زمینآماری کریگینگ و عکس فاصله با توانهای (1تا 3) برای برآورد بارش سالانه با استفاده از آمار سی سالهی ایستگاه‌های بارانسنجی در استان قم و اطراف آن مورد ارزیابی قرار گرفتند و برای ارزیابی دو روش فوق نیز، از معیار میانگین خطای مطلق (mae) استفاده شد. نتایج این ارزیابی نشان داد که تغییرات بارندگی سالانه، بیشتر از مدل گوسی تبعیّت میکند. در محدودهی مورد مطالعه، روش کریگینگ با mae برابر 22/30 میلیمتر، مناسبترین روش تخمین بارندگی سالانه است و روش عکس فاصله به توان یک با mae برابر 23/32 میلیمتر و عکس فاصله به توان دو با mae برابر 55/33 میلیمتر وعکس فاصله به توان سه با mae برابر1/35میلیمتر در ردههای بعدی قرار میگیرند.