بقاء نفس از دیدگاه ملاصدرا
چکیده
کیفیت بقاء نفس در دستگاه فلسفی ملاصدرا شکل منحصر به فردی دارد. به گونهای که تنها برای برهانی کردن اصل معاد به کار نمیرود، بلکه افزون بر آن تحلیل قابل قبولی از بقاء هویت بدن و نفس در جهان دیگر - برای تبیین آموزۀ معاد جسمانی- پیش رو میگذارد. او در این راستا بسیاری از اصول فلسفی خود از جمله چگونگی حدوث نفس، ترکیب اتحادی نفس و بدن، حرکت جوهری در وجود انسان و چگونگی رابطۀ نفس و بدن را در ارائه تبیینی جامع از بقاء نفس به کار میگیرد و نه تنها برهانی عقلی بر بقاء نفس ارائه میکند، بلکه از چگونگی رابطه سیال نفس و بدن نیز بر بقاء نفس استفاده میکند. آن چنان که از مجموع اصول و عبارات او برمیآید نفسی که او بقاء آن را ثابت میکند نه تنها شامل تمامی مراتب نفس، بلکه حتی شامل بدن انسان به عنوان مرتبه نازله نفس نیز میشود. از همین رو به نظر میرسد او توانسته با استفاده از تحلیل چگونگی بقاء نفس، آموزۀ معاد جسمانی را برهانی کند.