مقاله

نگرشی به فراز و فرود کارنامه حدیث نگاری شیخ صدوق

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

شیخ صدوق (381ق)، شخصیّت نامدار حدیثی شیعه، در سده چهارم هجری است. او که در شیعه، به عنوان رئیس المحدّثین شناخته می شود، از اخباریان متقدّمی است که در عرصه حدیث، به شکل گسترده ای وارد شده و ضمن گزارش حجم عظیمی از روایات فریقین - به ویژه روایات شیعه – اغلب، به بررسی محقّقانه و عالمانه آنها پرداخته و ضمن برنمودن نقاط قوّت و ضعف احادیث و اخبار، به شرح و تبیین آنها در زمینه ای گسترده و ذیل موضوعاتی متنوّع مبادرت ورزیده است. در این رویکرد، موضع شیخ صدوق به مواضع اصول گرایان شیعه نزدیک است. با وجود این، او در جایگاه هایی از آثار خود، از این امور مهم غافل مانده و با روایات برخوردی سطحی کرده است. بنابراین، کارنامة علمی شیخ صدوق در عرصه تعامل با احادیث، یکنواخت نیست؛ بلکه فراز و فرود دارد. فراز کارنامه او مزایای بسیاری دارد که طیف وسیعی از مسائل مرتبط با حدیث مانند: رجال، جرح و تعدیل، درایه و فقه الحدیث، تفسیر و تأویل احادیث را شامل می گردد و رویکرد شیخ صدوق به این مسائل، ایجابی توأم با اهتمام و توجّه است. از سوی دیگر، فرود کارنامه صدوق است که آن نیز عموماً با همین مسائل مرتبط است، لیکن با کمیّت کمتر و طیف محدودتر؛ و رویکرد شیخ صدوق به آن، سلبیِ توأم با عدم اهتمام و توجّه است. در این رویکرد، موضع او به مواضع اخباریان - به خصوص اخباریان متأخّر شیعه - نزدیک می شود.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. مهدی جلالی — دیار دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد

اسناد مشابه

  • مقایسه رویکرد مهدویت نگاری شیخ صدوق و شیخ طوسی

    مهدویت نگاری ، یکی از رویکردهای مهم نویسندگان در طول قرون اولیه هجری تا کنون است . شیخ صدوق و شیخ طوسی که هردو از صاحبان کتب اربعه هستند نیز ، آثاری مستقل با موضوع مهدویت از خود به جای گذاشته اند . مقایسه رویکرد این دو دانشمند دینی در کتابهای جامع "کمال الدین و تمام النعمه" و "ال

  • بینش و روش در تاریخ نگاری شیخ صدوق (مطالعه موردی عیون اخبارالرضا(ع))

    مقاله۲۰۱۹فصلنامه علمی پژوهشی تاریخ اسلامروح الله توحیدی نیا، محمدعلی توحیدی نیا

    شناخت تحلیلی مجموعه تاریخ‌نگاری روایی امامیه در گرو توجه به ضوابط، معیارها و قواعد تاریخ‌شناسی است. این مقاله می‌کوشد، کتاب عیون الاخبار عن الرضا علیه السلام اثر شیخ صدوق(د. 381ق) را که از مهم‌ترین آثار در زمینه تاریخ و زندگانی امام رضا(ع) است از این منظر واکاوی کند و با تحلیل گز

  • نقد مدخل «شیخ صدوق» در کتاب «تاریخ حدیث شیعه»

    مقالهفصلنامه نقد کتاب قرآن و حدیثسید محسن موسوی

    ابوجعفر محمد بن علی بن بابویه قمی (م381ق) معروف به شیخ صدوق، از محدثان و فقیهان نامدار قرن چهارم هجری بوده است. کتاب­ها، مقالات و مدخل­های دانشنامه­ها، در شناخت شخصیت و کارنامه­ی علمی وی، مطالب فراوانی نوشته­اند. از جمله کتاب­هایی که به نگارش درباره­ی شیخ صدوق و آثارش، پرداخته اس

  • روش إبن بابویه در نقد حدیث (بررسی مهم‌ترین شاخصه‌های رویکرد نقادانه شیخ صدوق به حدیث)

    مقاله۲۰۱۵علوم قرآن و حدیثمهدی جلالی

    ابن بابویه (شیخ صدوق) رئیس المحدثین و شخصیت نامدار حدیثی شیعه در سده چهارم و آثار قلمی او بالغ بر300 کتاب و رساله بوده است. او که دانشمند زبردستی است در عرصه حدیث به شکل عام و در حوزه نقد حدیث به شکل خاص معیارها و ملاکاتی دارد که رهیافت‌ها و الگوهایی را به مثابه نقشه راه و سرمشق

  • حج نگاری های شیخ صدوق

    مقاله۲۰۱۳میقات حجسید محسن موسوی

    حج ، عمره و زیارت قبور پاک پیشوایان معصوم: از موضوعاتی است که بخشی از نگارش های نویسندگان دینی به آن اختصاص یافته است. ابوجعفر محمد بن بابویه قمی، معروف به شیخ صدوق، از نویسندگان پرتلاش قرن چهارم هجری است. مرحوم صدوق، علاوه بر پرداختن به مسایل مرتبط با حج، عمره و زیارت در کتاب‌ها

  • پیشینه درایه ا‌ی حدیث شیعه در آثار شیخ صدوق

    مقاله۲۰۲۳علوم قرآن و حدیثسید محسن موسوی، معصومه طاهریان قادی، مهدی تقی زاده طبری

    تا قرن هفتم اثری مستقل در علم درایهٔ شیعی تألیف نشد؛ اما کاربرد اصطلاحات حدیث‌شناختی و درایه‌ای در بین متقدمان شیعه پشتوانهٔ محکمی برای کاربرد این علم در بین شیعه خواهد بود. کاربرد اصطلاحات حدیثی در آثار حدیثی شیعه تاکنون به‌خوبی توسط پژوهشگران واکاوی نشده است. این نوشتار با شیوه