جلوه شکارگاه های ساسانی در آرایش کاخ های اموی با مقایسه موردی تاق بستان کرمانشاه و کاخ قُصَیر عَمره

نویسندگان

امیر بهرامی

کریم حاجی زاده باستانی

چکیده

هنر روزگار ساسانیان در بسیاری از ویژگی های خود، چکیده ای بسیار پربار از زمینه های هنری ایران باستان و در واقع واپسین نمود آن شناخته شده است. در هنر ساسانیان، هم ویژگی درباری و هم نمودهای مذهبی به چشم می آید. در این نوشتار، تأثیر هنر ایرانی- ساسانی در زمینه جلوه های شکارگاه شاهانه در آفرینش هنر درباری امویان، با مقایسه موردی یکی از کاخ های اموی (قُصَیر عَمره) و یک اثر ارزنده از دوران ساسانیان در باختر ایران (تاق بستان کرمانشاه) بررسی گردید. هدف از انجام پژوهش، شناخت هرچه بیش تر نفوذ هنر ایرانی- ساسانی در هنر پس از آن دوره (هنر اسلامی) و به ویژه هنر غیرمذهبی در قالب هنری شاهانه و درباری که امویان از ایرانیان برگرفته اند، بوده است. در این جستار، هم چنین ویژگی های بارز هنری هر دو مورد مقایسه شده، مورد بررسی قرار گرفته است. اهمیت جانوران تزئین شده، گیاهان و نقش مایه های نمادین در هنر ساسانی موضوعی است که هنوز نیاز به اندیشه بیش تری دارد. هنرهای تزئینی ساسانی، اغلب نمادهایی ویژه و حتی ناشناخته را بازگو می کنند که برخی از آن ها با همان مفهوم و یا شاید بدون مفهوم نمادین در هنر اموی نیز، نفوذ کرده است. آن چه از نتیجه این پژوهش برآمده، نشان می دهد که در بسیاری از جنبه ها نقوش تاق بزرگ که تداعی کننده صحنه های شکار و بزم شاهانه است، نفوذ خود را در نگارگری کاخ قُصَیر عَمره نشان داده است. این نکته، می تواند بدین معنا باشد که یا هنرمندان دربار اموی که شاید برخی از آن ها ایرانیان بوده اند، از نزدیک این تاق را دیده و گرته برداری انجام داده اند و یا این که نمونه های هنری همانند آن را در دسترس داشته اند؛ البته این نوشتار تأکیدی ندارد که نقوش تاق بستان را نمونه ای مستقیم برای وام گیری هنرمندان نگارگر در قُصَیر عَمره به شمار آورد و تنها با معرفی نمونه هایی از همانندی های میان آنان، گوشه ای از تأثیر هنری، از واپسینه ی روزگار ساسانی به آغاز اسلام را نشان می دهد.

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 23 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

بازتاب جلوه هایی از کاخ های دوره ساسانی در اشعار شعرای جاهلی

در دوره ساسانی، دو نژاد ایرانی و عرب ساکن حیره پیوند فرهنگی و اجتماعی مستحکمی داشتند. از این رو، زمینه تأثیر فرهنگ و ادب فارسی بر شخصیت شاعرانی که به دربار شهریاران منذری در حیره راه یافتند، فراهم آمد و سبب آشنایی هرچه بیشتر آنان با آداب و رسوم، سنن و فرهنگ ایرانی شد. در نتیجه عصاره فرهنگ فارسی آن روزگار، حال و هوای اجتماعی عهد ساسانی و وام واژه های کهن فارسی به فراوانی در اشعار شعرای جاهلی به ...

متن کامل

بازتاب جلوه هایی از کاخ های دورة ساسانی در اشعار شعرای جاهلی

در دورة ساسانی، دو نژاد ایرانی و عرب ساکن حیره پیوند فرهنگی و اجتماعی مستحکمی داشتند. از این رو، زمینة تأثیر فرهنگ و ادب فارسی بر شخصیت شاعرانی که به دربار شهریاران منذری در حیره راه یافتند، فراهم آمد و سبب آشنایی هرچه بیشتر آنان با آداب و رسوم، سنن و فرهنگ ایرانی شد. در نتیجه عصارة فرهنگ فارسی آن روزگار، حال و هوای اجتماعی عهد ساسانی و وام واژه های کهن فارسی به فراوانی در اشعار شعرای جاهلی به ...

متن کامل

بررسی ارزشهای تصویری و حرکتی(پویانمایی)در نقش برجسته شکارگاه تاق بستان(دوره ساسانی)

با توجه به تعاریفی که از تصویرگری و شیوه روایت در فصل های پیشین مطرح شد و با بررسی هایی که در تحلیل و تجزیه اثر باستانی تاق بستان، جنبه های روایتگرانه آن مد نظر قرار گرفت. می توانیم نکاتی کلی را به عنوان نتیجه گیری از مباحث یاد شده مطرح کنیم: الف) در این حجاری هدف هنرمند بازگویی و روایت گزارشی از مراسم شکار شاه (خسرو پرویز) در قالب نقوش حک شده یا بیان با زبان تصویر است. ب) در نقاشی ها و تصویر...

15 صفحه اول

بررسی و بازشناسی صفۀ فرهاد تراش در بیستون: نمونه ای ساسانی از معماری منظر

فرهاد تراش صفحۀ تراشیدۀ عظیمی در سینۀ کوه بیستون است که می توان آن را با کتیبۀ داریوش بزرگ هخامنشی در کوه بیستون مقایسه کرد. به واسطۀ همین شباهت، شرق شناسانی چون جکسن، تامپسون، اردمان و هرتسفلد این صفحۀ سنگی را نقش برجسته- کتیبه ای ناتمام از عهد هخامنشی معرفی کرده اند. در دهۀ 1960م یک هیئت باستان شناسی آلمانی به سرپرستی هاینز لوشای و ولفرام کلایس آثار باستانی زیر دهکدۀ بیستون را کاوش کر...

متن کامل

ذخیره در منابع من


  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید

download full

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 23 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

عنوان ژورنال:
پژوهش های باستان شناسی ایران (علمی - پژوهشی)

ناشر: دانشگاه بوعلی سینا

ISSN 2345-5225

دوره 5

شماره 8 2015

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2022