مطالعه زادآوری و برخی خصوصیات جوانه زنی بذر حاصل از علف هرز چاودار وحشی (secale cereale) در تداخل با ارقام گندم نان
چکیده
بررسی تولید بذر علفهرز و خصوصیات آن در شرایط رقابت با گیاه زراعی، در پیش بینی و مدیریت بلندمدت علفهایهرز اهمیت زیادی دارد. از این رو در تحقیق حاضر، دو آزمایش مزرعهای و آزمایشگاهی اجرا شد. فاکتورهای آزمایش مزرعهای شامل چهار رقم گندم (سایسون، الوند، چمران و سپاهان) و تراکمهای علفهرز چاودار وحشی (secale cereale) در چهار سطح (20، 40، 60 و 80 بوته در مترمربع) بود و در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. در بخش آزمایشگاهی برای بررسی صفات مربوط به جوانهزنی علفهرز، 25 عدد بذر تولید شده چاودار وحشیاز هر یک از کرتهای تداخل طرح مزرعهای برداشت شد و به عنوان یک واحد آزمایشی منظور گردید. در قسمت مزرعهای صفات تولید بذر، تعداد سنبله بارور، تعداد بذر در سنبله، تعداد بذر در واحد سطح و وزن هزار دانه چاودار وحشی اندازه گیری شد. در شرایط آزمایشگاهی صفات درصد جوانهزنی تجمعی، میانگین مدت زمان جوانهزنی، طول ساقهچه، طول ریشهچه، وزن خشک ساقهچه و ریشهچه بذرهای چاودار وحشی بررسی شد. نتایج نشان داد که اثر بازدارندگی دو رقم الوند و سپاهان نسبت به ارقام چمران و سایسون بر صفات تعداد سنبله بارور، عملکرد دانه و تعداد دانه تولیدی علفهرز چاودار وحشی بیشتر بود. همچنین بذرهای چاودار وحشی به دست آمده از تداخل با دو رقم الوند و سپاهان، درصد و سرعت جوانهزنی تجمعی پایینتری نسبت به بذور حاصل از تداخل با دو رقم دیگر داشتند. به طورکلی طول و وزن خشک ریشهچه، طول و وزن خشک ساقهچه در بذرهای علفهرز به دست آمده از تداخل با ارقام الوند و سپاهان به طور معنیداری کمترین مقدار بود. رقم سپاهان در مقایسه با سایر ارقام گندم، بیشترین تاثیر منفی بر چاودار وحشی از نظر تعداد بذر دارای توانایی جوانهزنی داشت. همچنین موجب کاهش شدیدتر اکثر خصوصیات رشدی گیاهچه علفهرز شد. از این رو رقم مزبور برای کنترل آلودگی مزرعه در هر دو بازه کوتاه مدت و بلندمدت مناسب بود.