مقاله

جای گاه علم در فرهنگ اسلامی: بررسی دو نظریه

دانلود متن کاملرایگان، با حساب کاربری؛ ثبت نام با گوگل چند ثانیه است

چکیده

در بین مورخان علم دو نظریة عمده دربارة جای گاه علم در فرهنگ اسلامی وجود دارد: برخی بر این باورند که علم در اسلام مسئله ای حاشیه ای است و اساساً در دستگاه تعلیم و تربیت اسلامی، پدیدة علم از جای گاه جدی و بااهمیتی برخوردار نبوده و در حاشیه قرار داشته است. طرف داران این نظریه آن را «نظریة حاشیه ای» می نامند. بنا بر این نظریه، دستاوردها و موفقیت های بزرگ و انکار ناپذیر علمیِ دانش مندان مسلمان و فیلسوفان طبیعی را باید ثمرة محفل های خصوصی دانست که از فشارها و تضییقات راست دینان و سنت گرایان در امان ماندند. عده ای هم بر این اعتقادند که علم در فرهنگ اسلامی از شأن و منزلت والایی برخوردار بوده و اساساً واژة علم و دانش در هیچ تمدنی، به جز تمدن اسلامی، چنین جای گاهی نداشته و واژه ای کلیدی در این تمدن بوده است. طرف داران این نظریه آن را «نظریة ضبط و تخصیص» نام نهاده اند. بر اساس این نظریه، اگرچه علوم معقول در جهان اسلام بر علوم منقول غالب نشد، ولی با آن از در آشتی درآمد. این مقاله بنا دارد با بهره گیری از منابع معتبر به بررسی این دو نظریه بپردازد.

نویسندگان و وابستگی سازمانی
  1. سیدابوتراب سیاهپوش — عضو هیئت علمی پژوهشکدة مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

اسناد مشابه

  • جای‌گاه علم در فرهنگ اسلامی: بررسی دو نظریه

    مقاله۲۰۱۴جامعه پژوهی فرهنگیسیدابوتراب سیاهپوش

    در بین مورخان علم دو نظریة عمده دربارة جای‌گاه علم در فرهنگ اسلامی وجود دارد: برخی بر این باورند که علم در اسلام مسئله‌ای حاشیه‌ای است و اساساً در دستگاه تعلیم و تربیت اسلامی، پدیدة علم از جای‌گاه جدی و بااهمیتی برخوردار نبوده و در حاشیه قرار داشته است. طرف‌داران این نظریه آن را

  • روش شناسی تمایز اقتصاد اثباتی و هنجاری و بازنگری آن در راستای نظریه پردازی علم اقتصاد اسلامی

    مقاله۲۰۱۰روش شناسی علوم انسانیحسن آقا نظری

    چکیده سیاست های اقتصادی برخاسته از علم اقتصاد است به گونه ای که می توان گفت علم اقتصاد مشخصاً علمی تجویزی است. این واقعیت نه بدان معناست که اقتصاد ذاتاً رشته ای غیر علمی است و نه به این معناست که نظریه های اقتصادی ذاتاً درباره عقیده شخصی است و ماهیت ایدئولوژیک دارد. بر همین اساس،

  • علم اقتصاد اسلامی ، تعریف و روش

    مقاله۲۰۰۶اقتصاد اسلامیمنذر کهف، سیدحسین میرمعزی

    مقاله از دو بخش تشکیل شده است : بخش اول دربارة تعریف وقلمروی علم اقتصاد اسلامی است. نویسنده در این بخش، به تحلیل و نقد تعریف‌های ارائه شده بهوسیلة اقتصاددانان اسلامی میپردازد و سرانجام دیدگاه خود را بیان میکند. به عقیدة وی، علم اقتصاد بهصورت بخشی از مطالعة تمدن و جامعة بشرعبارت

  • موضوع علم اقتصاد اسلامی

    این مقاله به بحث دربارة موضوع علم اقتصاد اسلامی و گسترة آن می‌پردازد. در اینباره سه نظریه وجود دارد: موضوع علم اقتصاد اسلامی همچون علم اقتصاد متعارف، پدیدههای اقتصادی است؛ موضوع آن رفتارهای اقتصادی مسلمانها در جامعة اسلامی است؛ موضوع آن رفتارهای اقتصادی انسانها در جامعة انسانی اس

  • دلایل مرتضی مطهری دربارۀ معناداری علم اجتماعی اسلامی

    هدف: هدف از نگارش این مقاله، بازسازی و صورت‌بندی دلایل مرتضی مطهری دربارۀ معناداری علم اجتماعی اسلامی بود. بر این اساس، هم نظر اثباتی و مستقل وی بیان شده است و هم گفته‌های نفی‌ای و انتقادی دیگران پاسخ داده شده‌اند. روش: گردآوری داده‌های این مقاله، متن‌مدار بود و در مرحلۀ تحلیل دا

  • تاثیر متقابل فرهنگ اسلامی و ایرانی

    مقاله۲۰۰۳متن پژوهی ادبیمحمدحسین بیات

    در این مقاله در ارتباط با عنوان مقاله در سه بخش سخن گفته آمده است : الف) بیان معنی و مفهوم فرهنگ وانوع آن ب ) بیان مقصود از تاثیر متقابل این دوفرهنگ ج ) اشارت به نمونه هایی از تاثیر متقابل فرهنگ اسلامی و ایرانی بخش نخست ، در هشت بند مباحث مطروحه بررسی شده است که با عناوین زیرین آ