بررسی تغییرات سطح پوشش برف در دهه های آینده با رویکرد مدیریت منابع آب (مطالعه موردی : حوضه آبخیز منتهی به سد امیرکبیر)

نویسندگان

  • سلیقه, محمد دانشیار، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
  • فلاحتی, فاطمه دانشجوی دکترای آب و هواشناسی، دانشکدۀ جغرافیا، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
چکیده

مقدمه: ارزیابی اثر تغییر اقلیم بر تغییر پوشش و ذوب برف در مدیریت منابع آب رودخانه‌هایی که با ذوب برف تغذیه می‌شوند، بسیار با اهمیت است. چنین تغییراتی تأثیر مستقیم بر رژیم هیدرولوژیکی و مدیریت منابع آب دارد. پیش‌بینی سطح پوشش برف ناشی از تغییرات دما در آینده و در نتیجه الگوی جریان روان‌آب ناشی از ذوب برف، در عرصه‌های گوناگونی از جمله مدیریت خطر سیل، خشکسالی و... کاربرد دارد. از طرفی مزیت‌های استفاده از فنّاوری‌‌های نوین و سنجش از دور در مطالعات اقلیمی و ارزیابی‌های اثر تغییر اقلیم بر سطح پوشش برف تا حد زیادی مغفول مانده است. هدف از این پژوهش، بررسی تغییرات سطح پوشش برف در سال‌‌های آتی با تلفیق علم سنجش از دور، فنّاوری‌‌‌‌های نوین و مدل‌‌های اقلیمی به منظور مدیریت ریسک سیل می‌باشد. روش: در این مطالعه، تصاویر 8 روزۀ ماهوارۀ MODIS مربوط به سال‌های 2006 تا 2012 با توجه به دقت مناسب و کاهش خطای پوشش ابر در آنها، استخراج شد، پس از دریافت و ذخیرۀ تصاویر ماهواره‌ای پوشش برف، برای مشاهده و کاربرد تصاویر از نرم‌افزار ERDAS استفاده شد. سپس محدودۀ مورد مطالعه برش داده شد و درنهایت با استفاده از تعداد پیکسل برفی و سایز پیکسل‌‌ها، سطح پوشش برف محاسبه و در نرم‌افزار ArcGIS خروجی مورد نظر استخراج و مساحت سطح برفی با فواصل زمانی 8 روز در طی سال‌‌های 2010 تا 2015 کنترل شد. در مرحلۀ بعد با استفاده از آخرین مدل‌‌های اقلیمی CMIP5 تحت چهار سناریوی RCP2.6، RCP4.5، RCP6.0 و RCP8.5 تغییرات دما و بارش در فواصل زمانی 2020 تا2060 استخراج و با استفاده از ارتباط بین پوشش برف، دما و بارش، سطح پوشش برف برای سال‌های 2020 تا 2060 با فاصلۀ زمانی ده ساله تخمین زده شد. یافته‌ها: تراکم پوشش برف در منطقۀ مورد مطالعه، مطابق داده‌های مشاهداتی و تصاویر ماهواره‌ای، از ماه نوامبر شروع و در ژانویه به بیشترین مساحت خود می‌رسید. همچنین از ماه فوریه به بعد گسترۀ پوشش برف کاهش یافته و در نهایت در ماه ژوئن پوشش برف منطقه، کمترین مساحت را داشت. بررسی تغییرات دما و بارش آینده با استفاده از سناریوهای اقلیمی نشان داد که میانگین دمای حوضۀ بالادست سد امیرکبیر به نسبت دورۀ پایه (1985 تا 2015) افزایش و بارش سالانه نست به دورۀ پایۀ مذکور، روند کاهشی خواهد داشت. درنتیجه با استفاده از ارتباط بین پوشش برف، دما و بارش، سطح پوشش برف آینده با روند کاهشی مواجه شد. نتیجه‌گیری: مطالعه و اندازه‌گیری سطح برف به عنوان یکی از منابع مهم تأمین آب، بسیار حائز اهمیت است. با توجه به شرایط سخت فیزیکی محیط‌های کوهستانی، امکان اندازه‌گیری دائم میدانی، برای تخمین منابع برفابی و تشکیل پایگاه داده‌ها وجود ندارد. به همین دلیل استفاده از تصاویر ماهواره‌‌‌ای در شناسایی مناطق برف‌گیر و ارزیابی تغییرات آن بسیار مهم است. همچنین با توجه به روند افزایش دما و کاهش بارش، سطح برف در منطقه نیز کاهش یافته و درنتیجه میزان آب ذخیره شده در برف که در فصول گرم منبع تأمین آب منطقه است با نقصان مواجه می‌گردد. بنابراین برآورد سطح پوشش برف در آینده می‌تواند گام اساسی در زمینۀ مدیریت منابع آب و مدیریت ریسک مخاطرات مرتبط با آب از جمله سیل و خشکسالی به شمار آید.

برای دانلود باید عضویت طلایی داشته باشید

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

بررسی تغییرات پوشش گیاهی حوزه آبخیز سد امیرکبیر در یک دوره 20 ساله

درک و فهم روابط موجود بین گیاهان و عوامل محیطی و سایر موجودات زنده به منظور حفظ ثبات و پایداری در اکوسیستم‌ها ضروری می‌باشد. بشر برای رفع نیازمندیهای خود از منابع طبیعی استفاده نموده و در طی هزاران سال بهره‌برداری، کم و بیش در تغییر اکوسیستم‌ها به نحوی مؤثر بوده است. در این پژوهش با در دست داشتن نقشه تیپ‌بندی گیاهی این منطقه در سال 1352 که توسط شرکت استرالیایی مک گاون از این منطقه تهیه شده بود ...

متن کامل

بررسی تغییرات پوشش گیاهی حوزه آبخیز سد امیرکبیر در یک دوره 20 ساله

درک و فهم روابط موجود بین گیاهان و عوامل محیطی و سایر موجودات زنده به منظور حفظ ثبات و پایداری در اکوسیستم ها ضروری می باشد. بشر برای رفع نیازمندیهای خود از منابع طبیعی استفاده نموده و در طی هزاران سال بهره برداری، کم و بیش در تغییر اکوسیستم ها به نحوی مؤثر بوده است. در این پژوهش با در دست داشتن نقشه تیپ بندی گیاهی این منطقه در سال 1352 که توسط شرکت استرالیایی مک گاون از این منطقه تهیه شده بود ...

متن کامل

ارائه الگوی پیش بینی مصرف آب شرب و کشاورزی استان تهران (مطالعه موردی: سد امیرکبیر)

با توجه به اهمیت و نقش پیش­بینی مصرف آب در خصوص مدیریت منابع آب و اتخاذ سیاست­های درازمدت و کوتاه­مدت مناسب در جهت بهینه­سازی تقاضای آب این مطالعه با هدف تدوین الگویی برای پیش­بینی مصرف آب به روش باکس و جنکینز انجام شده است. برای این منظور از داده­های ماهانة مصرف آب شرب و کشاورزی در سطح استان تهران برای سال­های 1380- 1388 استفاده شده است. Beaulieu and  Miron (1993) آزمون ریشه‌های واحد فصلی و غی...

متن کامل

پیش‌بینی تراز سطح آب مخزن سد با استفاده از روش ماشین هوشمند نظارت شده، مطالعه موردی: سد امیرکبیر کرج

پیش‌بینی صحیح تغییرات تراز سطح آب مخازن به عنوان یکی از مسائل مهم جهت مدیریت، طراحی، بهره‌برداری از سدها و تأمین نیازهای آبی مطرح می‌باشد. در این مطالعه بر پایه پنج مدل نرم رگرسیون بردار پشتیبان (SVR)، سیستم استنتاج عصبی-فازی تطبیقی (ANFIS)، شبکه عصبی (ANN)، شبکه عصبی شعاعی (RBFNN) و شبکه عصبی مبتنی بر رگرسیون عمومی (GRNN) و استفاده تلفیقی از نتایج آن‌ها به عنوان ورودی به یکی از این پنج مدل، سا...

متن کامل

بررسی و ارائه برنامه پایش کیفی مناسب برای حوضه آبخیز سد امیرکبیر (رودخانه کرج)

چکیده آگاهی از کیفیت منابع آب در برنامه ریزی و مدیریت این منابع، بسیار حائز اهمیت است. برای افزایش این آگاهی لازم است برنامه ای مناسب برای پایش و ارزیابی کیفیت منابع آب تعیین و اجرا شود . تحقیق حاضر به این منظور در حوضة آبخیز رودخانة کرج در سه مرحله اصلی زیر انجام شده است: 1- شناخت انواع برنامة پایش و اجزای آنها؛ 2- شناخت محیط زیست ، شرایط و نیاز منطقه به برنامة پایش؛ 3- مقایسه شرایط و ن...

متن کامل

پیش‎بینی تغییرات هیدرولوژیکی تراز آب دریاچه‎ی ارومیه با رویکرد به طرح‎های فرضی متفاوت گرمایش جهانی در دهه های آینده

هدف از انجام این پژوهش، مدل‎سازی تغییرات تراز دریاچه‎ی ارومیه در بستر گرمایش جهانی است. برای دست‎یافتن به این هدف و شبیه سازی مقادیر دما و بارش کشور تا سال 2100، از نتایج دو مدل گردش عمومی جوmiroc_3-2_medres و mpi_echam5 و سه طرح فرضی a1b ، a2 و b1 استفاده شده است. در ادامه برای مدل‎سازی آماری تغییرات تراز دریاچه‎ی ارومیه با استفاده از روش رگرسیون چند متغیره، از تأثیر تغییرات چهار مؤلفه‎ی مستقل...

متن کامل

ذخیره در منابع من

ذخیره در منابع من ذخیره شده در منابع من

{@ msg_add @}

  با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی راحت تر خواهید کرد

دانلود متن کامل

برای دسترسی به متن کامل این مقاله و 10 میلیون مقاله دیگر ابتدا ثبت نام کنید

ثبت نام

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید


عنوان ژورنال:

دوره 9  شماره 3

صفحات  68- 79

تاریخ انتشار 2017-08

با دنبال کردن یک ژورنال هنگامی که شماره جدید این ژورنال منتشر می شود به شما از طریق ایمیل اطلاع داده می شود.

کلمات کلیدی

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2021