فکر فلسفی با سرشار کردن روح آدمی به جهان بیرون روی می آورد تا هم اندرون آدمی را بی نیاز سازد و هم جهان برون را بسازد. فلسفه در دوره های آغازین ادبیات فارسی به صورت ستایش عقل و خرد نمودی چشم گیر داشته، و سامانیان در این راه قدم های اساسی را برداشته اند. در دوره ی محمود غزنوی و پس از او فلسفه مورد بی مهری قرار می گیرد و فیلسوفان از دربار کنار گذاشته می-شوند و سرکوب فکر فلسفی به صورت آزار و کشتار ...

بررسی ساختمان حکایتهای بوستان سعدی و اینکه از چه شکل یا فرمی برخوردارند، از کارهایی است که اگرچه اهمیّت زیادی دارد، هنوز به طور کامل در این زمینه تحقیقی جامع و علمی انجام نشده است. باید توجّه داشت که نگاه به آثار ادبی ـ چه کلاسیک و چه نو- از منظرهای مختلف اهمیّت داشته و نقد و بررسی این آثار به شیوه های جدید از وظایف هر منتقد ادبی است؛ آثار ادبی کلاسیک ما نیز قابلیّت این را دارند که با شیوه های جدید...

خواجه مجدالدّین هبه الله بن احمد (یا محمد) همگر معروف به مجد همگر شیرازی (607 – 686 ه. ق.) از شاعران پرآوازۀ قرن هفتم است که در خدمت پادشاهان سَلغُری فارس و خاندان جوینی مقرّب بوده و آنان را مدح گفته است. او ملک الشعرای چند تن از اتابکان فارس و مرجع داوری های ادبی روزگار بوده است.دیوان او مشتمل بر قصاید، غزلیات، ترکیب بندها، قطعات و رباعیات است. او در قصیده دنباله رو شاعران خراسان و آذربایجان است و...

گلستان و بوستان، به عنوان دو اثر برجسته ی بازمانده از قرن هفتم هجری، علاوه بر ارزش ها و برجستگی های هنری و ادبی، از جهت اجتماعی و جامعه شناسی عصر خویش نیز دارای ارزش و اهمیت خاصی است، این دو اثر مانند آیینه ای، سیمای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی روزگار سعدی را با شفافیت کامل منعکس می سازد، سعدی در این دو اثر درباره همه ی جنبه های زندگی فردی و اجتماعی مردم آن روزگار سخن گفته است، از طریق این ...

سعدی خداوندگار غزل عاشقانه است. بررسی جلوه های وصل و هجران در غزلیات او، بر زیبایی و بی مانندی غزل شیخ می افزاید. در این بررسی ویژگی های وصل و هجران ، عوامل موثر در حدوث آن ها ، نقش علم بیان، نشانی های عاشق و معشوق و ارتباط متقابل وصل و هجران به رشته ی تحریر درآمده است. در این تحقیق، غزل های فارسی ماه شرف خانم کردستانی متخلص به مستوره هم در زمینه های ذکر شده مورد بررسی و سپس در فصل پایانی مورد ...

هدف این رساله آن است که نشان دهد، مقوله¬ی «صفت¬های کنایی» با این که از گذشته¬های دور تا امروز در زبان فارسی حضورِ فعّال داشته¬اند، امّا مورد توجّه دستورنویسان قرار نگرفته¬اند. و این در حالی است که هیچ¬گونه سابقه¬ی پژوهشی در مورد «صفت¬های کنایی» وجود ندارد و این پژوهش برای اولین بار انجام شده است. شناخت نوع دستوری و ساختار کنایه¬ها به خصوص «صفت¬های کنایی» در درک بهتر مفهوم کنایه و بیت دارای اهمیّت اس...

نقش تربیت نزد شیخ اجل چنان مهم بوده است که او باب هفتم گلستان را در تاثیر تربیت و همچنین باب هفتم بوستان را در عالم تربیت نام نهاده است. آدمی با مطالعه و دقت و تفحص در آثار سعدی در می یابد که چگونه انسان باشد. چگونه مراحل و خودسازی را طی کرده به مقام قرب الهی نایل آید. با مطالعه آثار وی می توان دریافت که سعدی چقدر به تعالیم انسان ساز اسلام احاطه داشته است. وی اشرافیت خاصی نیز به دیدگاه های تربی...

جستار حاضر، کاوشی در ابعاد معناشناختی رنگ سیاه و کارکردهای مثبت و منفی آن در شعر عنترة بن شداد، شاعر عفت پیشه ماقبل اسلام است. پژوهش حاضر نشان دهنده این است که در بُعد مثبت، این نوع رنگ، گاه در یک ساختار تشبیهی نمود می یابد، همچون تشبیه پوست سیاه به مُشْک و عنبر؛ گاه در سیاهی رنگ موی یار و یا چشمان سیاه او جلوه می شود و زمانی هم در فضای تیره و تاریک میدان کارزار معنا می یابد. با این حال در تمامی ا...

جایگاه بلند سعدی و تاثیر او در فرهنگ و ادب ایران و جهان آشکارتر از آن است که نیازی به یادآوری و تاکید داشته باشد. از آغاز سده چهارده هجری تاکنون، مقاله ها و کتابهای مختلفی درباره سعدی و آثار او به نگارش در آمده، اما هیچ مرجعی این نوشته ها را معرفی و نقد نکرده است . به همین دلیل افزون بر پدید آمدن بسیاری از نوشته های سست و غیرعلمی، مقاله ها کتاب های زیادی نیز با موضوعات همگون و تکراری به چاپ رسی...

سعدی همواره در ادب فارسی شخصیتی برجسته توصیف شده و این برجستگی حاصل زبانی است که او در پروراندن و بیان بهترین اندیشه ها از آن بهره برده است. از راه های انتقال سریع پیام یکی آن است که بتوانیم تا حد ممکن سخن خود را کوتاه بیان نمائیم ضمن آن که مقصود خود را به تمامی بیان کرده باشیم. واضعان فنون بلاغت این کار را با ایجاز در سخن ممکن دانسته اند. اما آیا بدرستی توانسته ایم دریابیم که ساختار ایجاز چگون...