ارزیابی تحمل به ماندابی ژنوتیپهای گندم (triticum aestivum l.) در مرحله ساقه رفتن بر اساس شاخصهای تحمل و حساسیت به تنش ماندابی
چکیده
به منظور بررسی واکنش ژنوتیپهای گندم به سطوح مختلف تنش ماندابی در مرحله ساقه رفتن و ارزیابی شاخصهای تحمل و حساسیت به تنش، آزمایشی به صورت کرتهای خرد شده در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار، در سال زراعی 87-1386 در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اهواز اجرا گردید. در این بررسی ژنوتیپهای گندم (چمران، ویریناک،11-78s- و 18-80s- ) در کرتهای اصلی و سطوح ماندابی (شاهد، 10 و 20 روز) در کرتهای فرعی قرار داده شدند. شش شاخص تحمل و حساسیت به تنش ماندابی (mp، gmp، sti، tol،harm و ssi) برای عملکرد محاسبه گردید. در شرایط شاهد، لاین 18-80s- با عملکرد 99/4 تن در هکتار و در شرایط تنش ملایم و شدید لاین 11-78s- با عملکرد 68/3 تن در هکتار دارای بیش ترین عملکرد بودند. شاخصهای mp ، gmp ، harm و sti که دارای بیش ترین همبستگی با عملکرد در شرایط شاهد و سطوح مختلف تنش بودند به عنوان شاخصهای برتر معرفی شدند. این شاخصها لاینهای 11-78s- و 18-80s- را به عنوان ژنوتیپهای متحمل و رقم ویریناک را به عنوان رقمی حساس به ماندابی مشخص کردند. از طرفی شاخصهای tol و ssi نیز لاین 11-78 s- را متحملترین و رقم چمران را حساسترین ژنوتیپها نسبت به تنش ماندابی نشان دادند.