بررسی تأثیر پرتوهای گامای کبالت-۶۰ بر میزان جوانه زنی بذرگندم triticum aestivum
چکیده
چکیده زمینه و هدف : تحقیقات نشان می دهد که تأثیر پرتوهای گاما با دز پایین با تأثیر آن در دزهای بالا متفاوت است. در این پژوهش هدف به دست آوردن میزان دز لازم برای به حداکثر رساندن سرعت جوانه زنی بذر گندم ( triticum aestivum ) از رقم اروند (رقم برتر در منطقه شمال غرب ایران) می باشد. مواد و روش ها: بدین منظور 5355 عدد بذر که از نظر فنوتیپ مشابه هم بودند تهیه و با استفاده از دستگاه پرتو درمانی کبالت-60 بیمارستان امام خمینی تبریز در شش گروه (یک گروه شاهد و پنج گروه با دز روزانه صفر، 100، 250، 500 و 750 سانتی گری) به مدت 9 روز تحت تابش پرتو قرار داده و هر روز از هر گروه تعداد 75 بذر در داخل پتری دیش استریل کشت داده شدند. یافته ها: نتایج حاصل از شمارش روزانه بذر های جوانه زده نشان داد که میزان سرعت جوانه زنی برای دز 500 سانتی گری در چهار روز بیشترین مقدار را دارد که این میزان دز در شرایط نامساعد محیطی و استفاده بهتر از فصل رویشی در مناطقی که فصل رویشی محدود است مناسب می باشد. نتیجه گیری: بر اساس نتایج به دست آمده برای سایر فاکتور های جوانه زنی نظیر طول ریشه، طول کلئوپتیل و ... و به خاطر هزینه ربودن تابش با پرتوهای گاما و به علت ناچیز بودن اختلاف مابین فاکتورهای جوانه زنی به نظر می رسد که استفاده از دز تابش 250 سانتی گری بر دقیقه به مدت 4 روز از نظر اقتصادی با صرفه باشد. هم چنین از روز هفتم به بعد برای کلیه دزها یک کاهش معنی دار در تعداد بذر های جوانه زده به دست آمد که تأثیرات مخرب پرتو در میزان جوانه زنی بذر را نشان می دهد. امید است با انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه بتوانیم در راستای افزایش محصول گندم گام های مؤثری برداریم