مدل سازی پاسخ ریحان (ocimum basilicum l.) به تنش های توأمان شوری و کمبود نیتروژن

مهدی سرائی تبریزی، m. sarai tabrizi 1. dept. of water eng., college of agric. and natur. resour., tehran sci. and res. branch, islamic azad univ., tehran, iran.1. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات مهدی همایی، m. homaee 2. dept. of soil sci., tarbiat modares univ.; tehran, iran.2. گروه خاک شناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس حسین بابازاده، h. babazadeh 1. dept. of water eng., college of agric. and natur. resour., tehran sci. and res. branch, islamic azad univ., tehran, iran.1. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات فریدون کاوه، f. kaveh 1. dept. of water eng., college of agric. and natur. resour., tehran sci. and res. branch, islamic azad univ., tehran, iran.1. گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات مسعود پارسی نژاد، m. parsinejad 3. dept. of irrigation & reclamation eng., faculty of agric. eng. & technol., college of agric. & natur. resour., univ. of tehran, karaj, iran.3.گروه مهندسی آبیاری و آبادانی؛ پردیس کشاورزی و منابع طبیعی؛ دانشگاه تهران

چکیده

شوری و کمبود مواد غذایی به ویژه نیتروژن، دو عامل مهم کاهش دهندۀ محصول در مناطق خشک و نیمه خشک می باشند. هدف از این پژوهش، مدل سازی پاسخ گیاه ریحان به تنش های توأمان شوری و کمبود نیتروژن بود. بدین منظور، مدل های تعدیل یافته لیبیگ- اسپرینگل (ls) و میچرلیخ- بال (mb) و همچنین مدل های اشتقاقی از ترکیب مدل میچرلیخ- بال برای تنش مواد غذایی و مدل های ماس و هافمن (31)، ون گنوختن و هافمن (36)، دیرکسن و آگوستین (17) و همایی و همکاران (23) برای تنش شوری ارائه و مورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش ها در 4 سطح مختلف شوری شامل 175/1، 3، 5، و 8 دسی زیمنس بر متر و چهار سطح کود نیتروژن شامل صفر، 50، 75 و 100 درصد نیاز کودی در 3 تکرار انجام شد. نتایج نشان داد به ترتیب مدل های اشتقاقی mb و ماس و هافمن (9/4= rmse)، mb و ون گنوختن و هافمن (4/5= rmse) و همچنین mb و همایی و همکاران (0/7= rmse) بهترین انطباق را با داده های اندازه گیری شده دارند. همچنین عملکرد نسبی برآورد شده برای سطوح شوری آب آبیاری، به وسیله مدل تعدیل یافته ls (6/4= rmse) در مقایسه با مدل mb نتایج رضایتبخش تری دارد (9/5= rmse)، لیکن در سطوح نیتروژن خاک و اثرات متقابل شوری و نیتروژن، مدل تعدیل یافته mb (3/10= rmse) نتایج رضایتبخش تری نسبت به مدل ls (4/14= rmse) دارد. بنابراین، توصیه می شود به جای مدل تعدیل یافته mb و ls از مدل های پیشنهادی در این پژوهش استفاده شود.