مقاله

تأثیر تنش خشکی و مقادیر کود نیتروژن بر عملکرد و اجزای عملکرد دانه، درصد اسانس و میزان تیموکینون گیاه دارویی سیاهدانه (nigella sativa l.)

مصطفی حیدری، دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه صنعتی شاهرود حسین جهان تیغی، دانشجوی کارشناسی ارشد باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل

چکیده

تأثیر تنش خشکی بر روی گیاهان پیچیده بوده و بستگی زیادی به مراحل رشد و نموی آن ها دارد. محدودیت رطوبت در خاک از طریق کاهش مقدار فتوسنتز، سطح برگ تولیدی، اختلال در جذب عناصر غذایی و انتقال مواد فتوسنتزی به دانه ­ها بر عملکرد گیاهان تأثیر سوء می­گذارد. به منظور بررسی اثرات تنش خشکی در مراحل مختلف رشدی به همراه مصرف مقادیر مختلف کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد دانه و نیز میزان تیموکینون و درصد اسانس در گیاه دارویی سیاهدانه، آزمایشی به صورت کرت­های خرد شده و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 90-1389در ایستگاه تحقیقات کشاورزی زهک واقع در 20 کیلومتری جنوب شهرستان زابل اجرا گردید. تیمارهای تنش خشکی که با قطع آبیاری در مراحل مختلف رشدی گیاه به وجود آمدند شامل: =w1شاهد (آبیاری کامل)، w2 = قطع آبیاری در مرحله ساقه رفتن تا شروع گلدهی، w3= قطع آبیاری در مرحله گلدهی تا شروع پر شدن دانه ها و w4= قطع آبیاری در مرحله گلدهی تا انتهای مرحله پر شدن دانه ها به عنوان عامل اصلی و چهار سطح کود نیتروژن از منبع اوره شامل: n1= شاهد (بدون مصرف هیچ نوع کود)، n2= 30 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار، n3= 60 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و n4= 90 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار به عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که اعمال تنش خشکی در هر یک از مراحل رشدی گیاه منجر به کاهش عملکرد دانه در سیاهدانه شد. بیشترین این کاهش به میزان 40/9 درصد در تیمار w4 مشاهده شد. تنش خشکی با تأثیر معنی­دار بر عملکرد بیولوژیکی، تعداد انشعابات در بوته، تعداد فولیکول در بوته، تعداد دانه در فولیکول، تعداد دانه در بوته و وزن هزار دانه از مقدار آن ها کاست و بر درصد اسانس و میزان تیموکینون به صورت معنی­داری افزود. بیشترین این تأثیر در تمامی صفات فوق در تیمار w4 مشاهده شد. در این بین کود نیتروژن با تأثیر مثبت بر کلیه اجزای عملکرد دانه سبب افزایش عملکرد دانه شد. در بین سطوح کودی نیتروژن، سطح n3 بیشترین تأثیر را بر عملکرد، اجزای عملکرد دانه، درصد اسانس و میزان تیموکینون تولیدی در سیاهدانه دارا بود. در این آزمایش اثر متقابل تنش خشکی و نیتروژن تنها در مورد درصد اسانس و میزان تیموکینون دانه معنی­دار شد و در مورد سایر صفات از تأثیر معنی­داری برخوردار نبود. بیشترین درصد تیموکینون و اسانس از تیمار w4n3 حاصل شد.

اسناد مشابه

  • بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک گندم

    مقاله۲۰۲۳دانش کشاورزی و تولید پایدارمهرداد محلوجی، سیاوش برده جی، سعید عمرانی

    اهداف: این آزمایش به‌منظور بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک چهار رقم گندم انجام شد.مواد و روش‌ها: آزمایش به صورت کرت‌های دوبار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه‌صنعتی اصفهان انجام ش

  • اثر تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد دانه وکارایی زراعی مصرف نیتروژن گندم (triticum aestivum l.) رقم سیروان در شرایط استان فارس

    مقالهعلوم زراعی ایرانصادق شهراسبی، دانشجوی کارشناسی ارشد دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز یحیی امام، استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز عبدالمجید رونقی، استاد دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز هادی پیرسته انوشه

    در این پژوهش اثر سطوح کود نیتروژن (صفر، 75، 150، 225، 300 و 375 کیلوگرم در هکتار) و آبیاری [آبیاری مطلوب (بدون تنش)، قطع آبیاری در مراحل ظهور سنبله و پر شدن دانه و شرایط دیم] بر عملکرد دانه و صفات زراعی گندم رقم سیروان در سال های زراعی 93-1392 و 94-1393 در دانشکده کشاورزی دانشگاه

  • بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد و کارآیی مصرف آب و نیتروژن گیاه ذرت ) )sc ۷۰۴

    مقالهپژوهش های کاربردی زراعی (زراعت سابق)روژین قبادی، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران علی شیرخانی، ، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و منابع طبیعی استان کرمانشاه علی جلیلیان، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و منابع طبیعی استان کرمانشاه

    به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و کارآیی استفاده از آب و نیتروژن ذرت دانه ایهیبرید سینگل کراس 704 آزمایشی به صورت طرح کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتکشاورزی اسلام آباد غرب انجام شد. فاک

  • بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد و کارآیی مصرف آب و نیتروژن گیاه ذرت ) )SC 704

    مقاله۲۰۱۵پژوهش های کاربردی زراعی (زراعت سابق)روژین قبادی، علی جلیلیان، علی شیرخانی

    به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و کارآیی استفاده از آب و نیتروژن ذرت دانه ایهیبرید سینگل کراس 704 آزمایشی به صورت طرح کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتکشاورزی اسلام آباد غرب انجام شد. فاک

  • بررسی اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد و کارآیی مصرف آب و نیتروژن گیاه ذرت ) )sc 704

    مقاله۲۰۱۵زراعت (پژوهش و سازندگی)روژین قبادی، علی شیرخانی، علی جلیلیان

    به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و کارآیی استفاده از آب و نیتروژن ذرت دانه ایهیبرید سینگل کراس 704 آزمایشی به صورت طرح کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقاتکشاورزی اسلام آباد غرب انجام شد. فاک

  • اثرات تنش خشکی و کود نیتروژن بر عملکرد، اجزاء عملکرد و محتوای

    مقالهتولید محصولات زراعی و باغیوحید براتی، v. barati faculty of agriculture,shiraz university, shiraz, iran.دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز حسین غدیری، h. ghadiri faculty of agriculture,shiraz university, shiraz, iran.دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز

    ) ، تنش رطوبتی ملایم (w 50٪))، عامل فرعی کود نیتروژن (صفر، 60 و 120 کیلوگرم در هکتار) و عامل فرعی فرعی دو رقم جو در نظر گرفته شد. در سال دوم، تیمار دیم نیز به رژیم آبیاری اضافه شد، اما، سایر تیمارها مشابه سال اول بود. نتایج نشان داد که تأثیر تنش رطوبتی، کود نیتروژن و رقم بر عملکر