ساختار ژنتیکی و جمعیتی ماهی کلمه (rutilus rutilus caspicus) سواحل جنوبی دریای خزر و دریاچه پشت سد ارس با استفاده از روش توالییابی dna (dna sequencing)
چکیده
ساختار ژنتیکی و جمعیتی ماهی کلمه (rutilus rutilus caspicus) دریاچه پشت سد ارس و دو منطقه آستارا در غرب و بندر ترکمن در شرق سواحل جنوبی دریای خزر با ژن سیتوکروم b و روش توالییابی dna انجام شد. روش کار شامل نمونهبرداری از باله دمی، استخراج dna، pcr و توالییابی بود. جهت تجزیه و تحلیل، شاخصهای تنوع مولکولی، شاخص توزیع شکل گاما، شاخص fst که نشاندهنده جدایی جمعیتها میباشد، آزمون دقیق فرضیه صفر مبنی بر مستقل بودن جمعیتها، گسترش و پراکنش تاریخ جمعیتی با دو روش تست تاجیما و تست fu fsمورد بررسی قرار گرفت. در مجموع 18 هاپلوتایپ به دست آمد، شاخص توزیع شکل گاما 19/0 و نشاندهنده نرخ متوسط موتاسیون در این گونه بود. مقدار fst در سطح احتمال 05/0 بین سه جمعیت 12/0 بود که تنها جمعیت منطقه دریاچه پشت سد ارس با دو منطقه آستارا و بندر ترکمن معنیدار بود و آزمون تفاوت در داخل جمعیتها این مسئله را مورد تأیید قرار داد. تاریخچه جمعیتی ماهی کلمه غیر معین و شبیه به مدل بسط ناگهانی بود و مقدار کم شاخص راجرز و هارپندینگ (061/0) آن را تأیید نمود. آزمونهای بیطرفی تاجیما و شاخص fu fs بین مناطق بهترتیب 36/2- و 046/4- بود که هر دو شاخص منفی و معنیدار بودند. نتایج نشان داد که جمعیت ماهی کلمه دریاچه پشت سد ارس یک خزانه ژنی مستقل میباشد و با توجه به یکسان بودن جمعیتها در دو منطقه سواحل جنوبی دریای خزر، بایستی مدیریت شیلاتی در راستای افزایش تنوع ژنتیکی و زیستی جمعیتهای ماهی کلمه این مناطق اعمال گردد.