تحلیل منطقه ای منحنی تداوم جریان در حوزه آبخیز دریاچه نمک
چکیده
منحنی تداوم جریان نشاندهنده رابطه بین فراوانی و مقدار دبی روزانه، هفتگی و ماهانه است. داده های دبی جریان آب به شکل منحنی تداوم جریان به عنوان پیش نیاز برای طرح های مدیریت منابع آب از قبیل طراحی سدها، نیروگاه های برق آبی، اجرای عملیات آبخیزداری، ارزیابی خطر خشک سالی و بررسی سلامت زیست بوم رودخانه مورد نیاز است. این تحقیق به منظور تحلیل منطقهای منحنی تداوم جریان در 33 حوزه آبخیز منتخب با طول دوره آماری مشترک روزانه 20 ساله در حوزه آبخیز دریاچه نمک انجام شد. پس از تهیه منحنی تداوم جریان برای 33 ایستگاه آبسنجی منتخب، شاخصهای دبی دو تا 90 درصد استخراج، و مناسبترین توزیع آماری منطقهای از بین ده توزیع آماری تشخیص داده شد و شاخصهای دبی دو تا 90 درصد با دوره بازگشت دو ساله به دست آمد. برای تحلیل منطقهای منحنی تداوم جریان از میان 18 متغیر مستقل فیزیوگرافی، اقلیمی، زمینشناسی و کاربری اراضی، شش عامل مساحت حوزه آبخیز، طول آبراهه اصلی، ارتفاع متوسط، درصد سازندهای نفوذپذیر و درصد اراضی مرتعی به عنوان عوامل مهم با استفاده از تحلیل عاملی انتخاب شدند. سپس با استفاده از رگرسیون چندمتغیره و ترکیب تحلیل خوشهای به منظور تعیین حوزههای آبخیز همگن و رگرسیون چندمتغیره تحلیل منطقهای دبیهای تداوم جریان انجام شد. به منظور بررسی و صحت مدلها در کل منطقه و مناطق همگن از نمایههای آماری ضریب تبیین، ریشه میانگین مربعات خطا، ضریب کارایی استفاده شد. نتایج نشان داد که رویکرد تحلیل منطقهای با تشخیص حوزههای آبخیز همگن باعث افزایش کارآیی و خطای کمتر مدلهای منطقهای میشود و با توجه به میزان ضریب بتا معادلات رگرسیونی، طول آبراهه اصلی مهمترین پارامتر تأثیرگذار در دبیهای تداوم جریان میباشد.