مطالعۀ تنوع ژنتیکی ژنوتیپ های گندم با استفاده از نشانگرهای rapd
چکیده
به منظور بررسی تنوع ژنتیکی 48 ژنوتیپ گندم، آزمایشی با نشانگرهای rapd در آزمایشگاه گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه محقق اردبیلی در سال 1391 اجرا شد. 10 آغازگر از 70 آغازگر ارزیابی شده، الگوهای نواربندی مناسب تولید کردند. این آغازگرها در مجموع 73 نوار چندشکل با میانگین 3/7 نوار به ازای هر آغازگر تولید کردند. تعداد نوار به ازای هر آغازگر از 5 نوار برای آغازگر 55 تا 11 نوار برای آغازگر 59 متغیر بود. تعداد کل نوارهای چند شکل حاصل در ژنوتیپهای بررسی شدۀ گندم از 7 نوار تا 57 نوار متغیر بود، بهطوریکه میانگین تعداد نوار از 7/0 نوار در ’آزادی ‘ تا 7/5 نوار در ’قدس‘ متفاوت بود. براساس شاخص تنوع ژنی نی، تنوع چشمگیری بین ژنوتیپهای گندم مطالعه شده وجود داشت. از بین آغازگرهای بررسی شده، آغازگر 30 با توالی ccggccttag بیشترین (408/0) و آغازگر 18 کمترین (226/0) تنوع را نشان دادند. در تجزیۀ خوشهای ارقام براساس فاصلۀ ژنتیکی نی و به روش upgma 4 گروه متمایز، قابل تشخیص بودند. در این گروهبندی، ارقام خارجی در گروه دوم و جدا از سایر ارقام قرار گرفتند. بنابراین، rapd در جداسازی ارقام خارجی از داخلی موفقتر عمل کرد. در تجزیه به مختصات اصلی، 3 مؤلفۀ اصلی اول 71/61 درصد از تغییرات دادهها را توجیه کردند. کم بودن تغییرات توجیه شده توسط 3 مؤلفۀ اول، میتواند ناشی از پراکنش خوب نشانگرهای بررسی شده و نمونهبرداری مناسب آنها از کل ژنوم باشد.