بررسی تنوع ژنتیکی توده های بومی کدوی شمال غرب ایران از نظر صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی
چکیده
به منظور مطالعۀ تنوع ژنتیکی توده‌های بومی کدوی شمال غرب ایران از نظر صفات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی، 18 تودۀ کدو متعلق به گروههای آجیلی، تنبل و زینتی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در 3 تکرار، در مرکز تحقیقات کشاورزی ارومیه در سال 1392 ارزیابی شدند. ویژگی‌های مورفولوژیکی مربوط به میوه، بذر، برگ، و گل و ویژگی‌های فیزیولوژیکی از قبیل فتوسنتز، tss و اسیدیتۀ ژنوتیپها بررسی شد. بالاترین ضریب تنوع ژنتیکی برای عملکرد میوه و طول بوته مشاهده شد. بیشتر ویژگی‌های بررسی شده توارثپذیری متوسط و بالا داشتند. برای ویژگیهایی از قبیل وزن میوه، عملکرد میوه و بذر و طول میوه به ترتیب بیشترین بازده ژنتیکی مورد انتظار و برای صفاتی از قبیل شاخهدهی اولیه، طول برگ، نسبت طول به عرض برگ، قطر میلۀ پرچم و قطر و طول بساک کمترین بازده ژنتیکی مورد انتظار مشاهده شد. براساس نتایج تجزیه به مؤلفههای اصلی، 7 مؤلفۀ اصلی در مجموع 95/86 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند. در مؤلفۀ اول، اهمیت و سهم صفات وزن میوه، عرض میوه، طول میانگره، شاخهدهی اولیه، عملکرد میوه، وزن بذر و صددانه، tss، اسیدیته، طول میوه و دم میوه، طول دم گل، طول کاسبرگ نر و ماده، ضخامت پوست، نسبت وزن میوه به دانه و فتوسنتز خالص بیشتر بود. نتایج تجزیۀ کلاستر نشان داد که بیشترین فاصلۀ ژنتیکی در کدوی آجیلی بین تودۀ کنار براژ و ساعتلو، در کدو تنبل میان تودۀ زایهکندی و خوی به دست آمد.