الگوی فضایی انداموار احساس امنیت در فضاهای عمومی شهری نمونه موردی: شهر بندرعباس
چکیده
یکی از معیارهای توسعه شهری، که به عنوان معیار اثربخشی برنامههای توسعه تلقی میشود و رفتارهای شهروندان و به تبع آن پویایی شهر، بهویژه چگونگی حضور و ایفای نقش شهروندان در شهر را تحت تأثیر قرار میدهد، احساس امنیت و یا ترس از قربانی جرم شدن در شهر است. رشد سریع شهرنشینی در ایران و شهر بندرعباس و پیامدهای ناشی از آن، از جمله ناامنی و عدم پویایی و تحرک شهروندان و به تبع آن ترس از قربانی شدن، بیانگر آن است که احساس امنیت در فضاهای عمومی شهری به عنوان یک مسأله و نیاز شهروندان مطرح است. این پژوهش در پاسخ به ضرورت فوق، با هدف ارایه الگویی اندام وار برای ارتقای احساس امنیت در فضاهای عمومی شهر بندرعباس انجام شده است. مرور ادبیات نظری در خصوص احساس امنیت، نشاندهنده این است که احساس ناامنی در بستر مکان رخ میدهد و رفتار انسان در فضا و مکانهای مختلف، متفاوت است. مبانی تئوریک این مقاله بر نظریهها و رویکردهای تئوریک پیشین؛ بهویژه الگوی آزار و اذیت، الگوی بینظمی، الگوی چشم اندازـ پناهگاه، الگوی فضای قابل دفاع، الگوی نظارت اجتماعیِ و... شکل گرفته است. الگوی تئوریک ارایه شده با استفاده از روش پیمایش و تکنیک مصاحبه در فضاهای عمومی شهر بندرعباس به آزمون گذاشته شد. یافتههای پژوهش نشان داد سه دسته عوامل اجتماعی، زمینهای و کالبدی در تعامل با یکدیگر به صورت اندام وار چگونگی احساس امنیت در فضاهای عمومی را تبیین می کنند. لذا پیشنهاد میشود برای دستیابی به الگوی مناسب احساس امنیت در فضاهای عمومی شهری، باید به شاخصهای فضایی کالبدی، اجتماعی و زمینهای به طور توأمان توجه شود.